Twój sąsiad pali śmieci? Jak zabezpieczyć dom przed skutkami trującego dymu?

Czarny dym unoszący się z pobliskich domów to zmora wielu mieszkańców wsi, miasteczek, jak i mniej zurbanizowanych terenów miejskich. Specyficzna ciemna chmura to mieszanina wielu związków chemicznych, w których znajdziemy lotne związki organiczne, jak benzen, trichloroeten czy toluen oraz cząstki stałe zanieczyszczeń – pyły zawieszone o frakcji PM1, PM2,5 czy PM10 czy bardzo groźny dla zdrowia benzopiren. Jak bronić się przed skutkami trującego dymu?

Warto reagować

Wzorem Krakowa, coraz większa ilość polskich miast przystępuje do antysmogowej koalicji, wprowadzając przepisy nakładające na gminy obowiązek kontrolowania czy w domowych kotłach spalane są odpady. Brak straży gminnej w tym przypadku nie zwalnia z obowiązku pilnowania jakości powietrza. Krakowski Alarm Smogowy wyjaśnia co zrobić, gdy zauważymy niepokojący dym z pobliskiego pieca: Najlepiej zgłosić podejrzenie wykroczenia, poprosić kontrolujących strażników o pobranie próbek z paleniska, która będzie dowodem w sprawie. W przypadku bierności urzędników, nie warto dawać za wygraną. Można bowiem złożyć zażalenie do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska czy Rady Gminy. Można również zawiadomić prokuraturę o niedopełnieniu obowiązków.  W przypadku mocnych podejrzeń o spalaniu śmieci można powiadomić policję, która wówczas ma obowiązek interwencji.

Czego nie wolno używać do ogrzewania domu?

Za złą jakość powietrza w rejonach domów jednorodzinnych odpowiada nie tylko przestarzała instalacja grzewcza, w której dominują tzw. „kopciuchy” – przestarzałe piece węglowe, w których oprócz węgla spalić można praktycznie wszystko – muł węglowy,  opony, szmaty, pieluchy czy buty. W dużej mierze niestety odpowiedzialni są za to również sami mieszkańcy, którzy nieroztropnie wrzucają do pieców substancje i przedmioty, które nigdy nie powinny się tam znaleźć. Czego nie wolno wrzucać do pieca?

  • Plastikowych butelek
  • Toreb foliowych
  • Klejonych płyt wiórowych, płyt MDF
  • Lakierowanego drewna, framug, mebli, palet
  • Kolorowych gazet
  • Opakowań na jajka
  • Kartonów z nadrukami

Jak zanieczyszczenia powietrza wpływa na zdrowie?

Zanieczyszczone powietrze, pełne lotnych związków organicznych, sadzy, cząsteczek metali (kadm, nikiel) trafia do naszego układu oddechowego i krwionośnego. Doraźnie może powodować drapanie w gardle, kaszel, duszności czy reakcje alergiczne na skórze. W dłuższej perspektywie, ciągła ekspozycja na zanieczyszczone powietrze może prowadzić do astmy, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, nowotworu płuc, nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, udarów, zaburzeń gospodarki hormonalnej, chorób układu nerwowego – Alzheimera,  depresji, problemów z koncentracją i podzielnością uwagi.

Jak zweryfikować jakość powietrza?

Mierniki jakości powietrza

Jednym z najprostszych rozwiązań jest zakup mierników jakości powietrza. Wśród nich rozróżniamy urządzenia do użytku wewnętrznego (domowego), jak i zewnętrznego. Wewnętrzne mają formy przenośnych urządzeń, które na bieżąco mierzą stężenie pyłów zawieszonych o różnej średnicy (PM2,5, PM1, PM10). Pozwalają one również monitorować ilość lotnych związków organicznych (VOC lub TVOC), formaldehydu oraz dokonują pomiarów wilgotności czy temperatury. Zewnętrzne czujniki, montowane na ścianach budynków, współtworzą sieć mierników, z których dane wysyłane są potem do stron internetowych i aplikacji. Według informacji zebranych na Wybierzoczyszczacz.pl, do najpopularniejszych stron zaliczyć możemy Generalny Inspektorat Ochrony Środowiska Airly czy Ekoprognoza.pl

Oczyszczacze powietrza

Innym godnym polecenia rozwiązaniem jest zakup oczyszczacza powietrza. Modele wyposażone w czujniki pyłów zawieszonych, na bieżąco monitorują jakość powietrza w pomieszczeniu, dopasowując intensywność oczyszczania do warunków otoczenia. Dlatego też, jeśli mamy świadomość realnego problemu jakości powietrza, urządzenie te będą świetną inwestycją, która istotnie podniesie komfort codziennego życia.

Pomoc zewnętrznych instytucji

W przypadku realnego podejrzenia o spalaniu niedozwolonych materiałów w kotle sąsiada, możemy poinformować o tym straż gminną lub miejską, które to przeprowadzą kontrolę lokalu. W momencie, gdy strażnicy będą mieli problem z jednoznaczną oceną sytuacji, próbki te mogą zostać wysłane do szczegółowej analizy, np. na Wydziale Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Obecnie trafia tam około kilkuset próbek rocznie z całego kraju. Należy przy tym wspomnieć, iż badanie to nie należy do najtańszych, kosztując ok. 800 zł.

Jak zabezpieczyć dom przed skutkami trującego dymu – oczyszczacze powietrza

1. Ochrona przed pyłami zawieszonymi i innymi stałymi zanieczyszczeniami

Wyposażone w filtry HEPA, oczyszczacze powietrza są skutecznymi narzędziami w walce ze smogiem. Występujące w nim cząstki stałe zanieczyszczeń m.in. pyły zawieszone (PM1, PM2,5 czy PM10) czy benzopiren są zatrzymywane przez zbudowany z włókna szklanego filtr HEPA. Jego skuteczność w oczyszczaczach powietrza to min. 95%. Wartości te mogą być wyższe wraz z wyższą klasą filtra. Wychwytując pyły zawieszone, których średnica może być nawet 70 razy mniejsza od średnicy ludzkiego włosa, filtr3 HEPA poradzi sobie również z cząsteczkami kurzu, pyłkami roślin, bakteriami czy drobnoustrojami. Więcej o filtrach HEPA można przeczytać w serwisie z rankingiem oczyszczaczy powietrza Wybierzoczyszczacz.pl.

Należy przy tym pamiętać, iż to nie skuteczność filtracji jest najważniejszym czynnikiem określającym jakość oczyszczacza. Tak naprawdę jest nim tryb automatyczny, który reguluje tryb pracy urządzenia, dopasowując intensywność jego oczyszczania do warunków w pomieszczeniu. Odpowiednio skorelowany z restrykcyjnymi normami jakości, gwarantuje dobre wykorzystanie zastosowanej technologii (filtrów, jak i silnika).

2. Neutralizacja lotnych związków organicznych i innych szkodliwych gazów

Oprócz filtrów HEPA, oczyszczacze powietrza wyposażone są także w filtry węglowe, które pochłaniają szkodliwe gazy i nieprzyjemne zapachy. Przypominający z wyglądu plaster miodu, filtr węglowy zbudowany jest z granulek węgla aktywnego, którego 1 gram posiada ok. 1500 m2 powierzchnia aktywnej. Dzięki temu filtr węglowy jest w stanie skutecznie wchłonąć lotne związki organiczne (np. formaldehyd, tetrachloroeten, benzen) czy tlenki węgla, siarki oraz azotu. Pomoże również uporać się z nieprzyjemnymi zapachami np. dymem tytoniowym. Filtr węglowy znaleźć można chociażby w modelu Samsung AX60 na wybierzoczyszczacz.pl

3. Mniejsza ilość sierści, włosów czy kurzu unoszących się w pomieszczeniu

Zestaw filtrów HEPA i węglowego uzupełnia jeszcze tzw. filtr wstępny. Zbudowany z drobnej siateczki połączonej plastikowymi lub aluminiowymi elementami odpowiada za zatrzymywanie większych zanieczyszczeń, takich jak sierść, włosy czy kurz. Dzięki temu automatycznie wydłuża żywotność pozostałych filtrów.