Święto Nadziei

Zwiastowanie (obraz Fra Angelica) – ok. 1430–1432, tempera na desce 194 × 194 cm, Prado

25 marca Kościół obchodził uroczystość Zwiastowania Pańskiego.
To zdarzenie biblijne zostało dokładnie opisane w Ewangelii św. Łukasza. Archanioł Gabriel zwiastował Maryi, że Jej Syn, którego pocznie w cudowny sposób, za sprawą Ducha Świętego, będzie Synem samego Boga. W ten sposób spełniły się obietnice proroków. Pamiątką Zwiastowania jest zwyczaj bicia w dzwony na Anioł Pański. Ich radosny dźwięk w samo południe, przypomina wiernym od ponad sześciuset lat, że: „Anioł Pański zwiastował Pannie Maryi i poczęła z Ducha świętego”.
Scena Zwiastowania to jeden z ulubionych tematów malarstwa religijnego. Najdawniejsze jej przedstawienie zachowało się w katakumbach św. Pryscylli i pochodzi z II w. Matka Boża siedzi na krześle, przed nią zaś stoi anioł w postaci młodzieńca w tunice i paliuszu, bez skrzydeł. Podobne malowidło znajduje się w katakumbach św. Piotra i Marcelina. Od IV w. archanioł Gabriel malowany jest ze skrzydłami. Ma on zwykle w ręce laskę podróżną lub białą lilię – symbol czystości. Często nad Maryją, trzymającą w ręce gałązkę oliwną, unosi się Duch Święty w postaci gołębicy.

Maryja, której anioł zwiastował macierzyństwo, czczona była jako patronka budzącego się po zimie życia. Pobożność ludowa wiązała z osobą Maryi płodność i rozkwit, co miało swoje przełożenie na zastępcze nazwy Zwiastowania: Matki Boskiej Roztwornej – otwierającej ziemię na przyjęcie ziarna, Strumiennej – budzącej strumienie i topiącej lody, Zagrzewnej – mającej ogrzewać ziemię, by zakiełkowały nasiona. Inne mniej znane określenia, to: Matki Boskiej Wiosennej, Kwietnej i Ożywczej.
Moment Zwiastowania upamiętniają dwie modlitwy: Zdrowaś Maryjo i Anioł Pański. Na słowach pozdrowienia archanioła Gabriela Kościół oparł wiarę w niepokalane poczęcie.
W polskiej tradycji chrześcijańskiej uroczystość Maryi, której archanioł Gabriel zwiastował macierzyństwo z Ducha Świętego, obrosła licznymi przysłowiami. Najbardziej znane to: „Jakie Zwiastowanie, takie Zmartwychwstanie”, „Na Zwiastowanie bocian na gnieździe stanie”, „Mgła na Zwiastowanie, znaczy wód rozlanie”, „Gdy przed Zwiastowaniem ruszy pszczoła, to mokrą wiosnę przywoła”.
Elżbieta Kasprzycka