Czy okolice Chełma mogłyby stać się regionem słynącym z trufli – najdroższych grzybów świata? Jak wygląda ich uprawa i od czego zacząć taką inwestycję? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań poznali uczestnicy spotkania zorganizowanego w Janowie (gm. Chełm) przez Instytut Badawczy Leśnictwa.
Około 18 lat temu, w objętej tajemnicą lokalizacji pod Chełmem, założono eksperymentalną plantację trufli. Był to projekt naukowców z Instytutu Badawczego Leśnictwa w Sękocinie Starym. Miejsce wybrano nieprzypadkowo – tutejsze gleby stwarzają dobre warunki do rozwoju tych wyjątkowych grzybów. Korzenie dębów i leszczyn zaszczepiono rodzimą truflą letnią. Plantacja była systematycznie pielęgnowana. Po ośmiu latach, dokładnie 8 września 2016 roku, pod jedną z leszczyn odnaleziono pierwsze owocniki. Jak podkreślali naukowcy, był to bardzo dobry wynik, ponieważ w wielu przypadkach na plony czeka się znacznie dłużej. W 2017 roku na terenie Nadleśnictwa Chełm założono drugi ogród truflowy (łącznie Instytut Badawczy Leśnictwa prowadzi ich sześć). Niestety, od 2022 roku badania zostały wstrzymane z powodu braku finansowania. Obecnie sytuacja się zmieniła. Instytut realizuje projekt „Uprawa trufli jako innowacyjne przedsięwzięcie w agroleśnictwie”, finansowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”. Zakłada on m.in. Rewitalizację i inwentaryzację istniejących plantacji.
W piątek, 20 marca, w Zajeździe „Trzy Dęby” w Janowie odbyło się spotkanie będące częścią tego projektu, poświęcone popularyzacji uprawy trufli w Polsce. Poprowadziły je prof. dr hab. Dorota Hilszczańska oraz dr inż. Aleksandra Rosa-Gruszecka z IBL, które od lat prowadzą badania nad uprawą trufli.
Uczestnicy – rolnicy, leśnicy oraz pasjonaci tematu z naszego terenu – mogli posłuchać o historii upraw trufli w Polsce, warunkach środowiskowych sprzyjających ich rozwojowi, agroleśnictwie z udziałem trufli oraz założeniach projektu. Dowiedzieli się także, jak założyć ogród truflowy i jakie są perspektywy ekonomiczne takiej inwestycji.
Koszt założenia plantacji wynosi około 40-60 tys. zł za hektar i obejmuje przygotowanie sadzonek, ogrodzenie oraz system nawadniania (koszt jednej sadzonki drzewa „zaszczepionego” truflą to ok. 50 zł). Szacuje się, że z jednego hektara można uzyskać średnio kilkadziesiąt kilogramów trufli rocznie, a w sprzyjających warunkach nawet do 100 kg. Przy cenie od około 800 do 1500 zł za kilogram, potencjalny dochód może wynieść od 40 do nawet 150 tys. zł rocznie z hektara.
Uprawa trufli, jak podkreślały badaczki IBL, to nie tylko korzyści ekonomiczne, ale też ekologiczne. Taka uprawa zwiększa zasięg występowania rodzimych gatunków, zapobiega erozji gleby i może być prowadzona równolegle z innymi formami działalności, np. uprawą leszczyny, produkcją miodu czy pozyskiwaniem drewna opałowego. Trufle tworzą mikoryzę z wieloma gatunkami drzew, m.in. dębem, bukiem, lipą, grabem czy sosną. Najlepiej rozwijają się na glebach wapiennych, takich jak margle, wapienie czy kreda – charakterystycznych również dla okolic Chełma.
„Skarb odzyskany”
W przeszłości trufle cieszyły się w dużą popularnością. W dawnej polszczyźnie nazywano je „tertufolle” lub „tertofelle”. Wspominał o nich w swoich „Pamiętnikach” Jan Chryzostom Pasek, a przepisy z ich wykorzystaniem można znaleźć w staropolskich książkach kucharskich. Największą popularność zyskały w XVIII i XIX wieku, później jednak popadły w zapomnienie. Dziś, dzięki realizacji wspomnianego projektu, Instytut Badawczy Leśnictwa stara się przywrócić wiedzę o tym wyjątkowym grzybie i popularyzować jego uprawę.
Obecnie na świecie opisano około 200 gatunków trufli, z czego najwięcej występuje w Europie. (w)
