W krzyżu siła i zbawienie

14 września Kościół obchodził święto Podwyższenia Krzyża. Tegoroczne uroczystości odpustowe rozpoczęły się w Bazylice Relikwii Krzyża Świętego w Lublinie już w sobotę, 10 września, koncertem zorganizowanym dla tych, którym bliska jest świątynia na Złotej, klasztor i całe środowisko dominikanów, czyli dla przyjaciół i dobrodziejów klasztoru.
Z oratorium Borysa Somerschafa „Carmina Luminosa” wystąpił zespół Kairos. Utwór powstał specjalnie dla uczczenia jubileuszu 800-lecia zakonu dominikanów. Opiera się na tekstach z hymnów dominikańskich, św. Katarzyny ze Sieny oraz Księgi Izajasza. Opowiada o wędrówce i zmaganiach człowieka rozpiętego między ziemskim bytowaniem a tęsknotą za Bogiem. Strona wizualna inspirowana była wczesnorenesansową estetyką malarską na bazie twórczości dominikanina – Fra Angelico. W koncercie, oprócz Męskiego Zespołu Kairos, wzięli udział wybitni soliści: Olga Pasiecznik – sopran i Krzysztof Chalimoniuk – baryton oraz chór chłopięcy „Lubelskie Słowiki”. Artystom towarzyszyli muzycy: Justyna Zańko – skrzypce, Paweł Odorowicz – altówka, Urszula Czerniak – kontrabas, Michał Żak– flet, klarnet, Tadeusz Czechak-ud, portatyw i Wojciech Lubertowicz – bębny obręczowe, duduk. Oprawą wizualną zajęła się Monika Tarajko, a kierownictwem muzycznym Borys Somerschaf. Oratorium powstało w ramach projektu Fundacji „Ponad granicami” we współpracy z lubelskim klasztorem dominikanów i Stowarzyszeniem Wokalnym „In Corpore”. Zostało dofinansowane przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz miasto Lublin.
Po sobotniej premierze oratorium będzie prezentowane dalej w innych klasztorach oraz w kościołach dominikańskich na Ukrainie.
Rekolekcje u dominikanów i odpust
Trzydniowe rekolekcje o Krzyżu w dniach 11-13 września w tym roku głosił w bazylice przy Złotej o. Jacek Pietrzak OP. 12 września o godz. 12 odbyła się jubileuszowa msza św. Gimnazjum i Liceum Śródziemnomorskiego, a wieczorem Debata Dwóch Ambon. 13 września odbyło się rozstrzygnięcie konkursu „Klasztor w Sercu Miasta”. Tego też dnia odmawiany był Fatimski Różaniec Pokutny i uroczyste nieszpory o Krzyżu Świętym. 14 września, w uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego, o godz. 17, uroczystą mszę św. odpustową celebrował abp Józef Kowalczyk, prymas Polski-senior. Po niej odbyła się procesja na placu po Farze z relikwiami Krzyża Świętego.
Podwyższenie
Nabożeństwo do Krzyża Świętego sięga początków chrześcijaństwa. Praktykowane było ono najpierw w Jerozolimie, a następnie w całym Kościele. Obchodzone jest tak przez katolików, jak i prawosławnych. Jest obchodzone na pamiątkę wydarzeń związanych z losami krzyża, na którym zabito Zbawiciela – Jezusa Chrystusa. Krzyż z dwoma innymi, stojącymi obok, został zakopany i dopiero po 300 latach odnaleziony z inicjatywy, według najpopularniejszej wersji, św. Heleny, matki cesarza Konstantyna Wielkiego, pierwszego z cesarzy, który przyjął naukę Chrystusa. Po długich poszukiwaniach w Jerozolimie odkopano 3 krzyże. W tym czasie obok przechodził kondukt pogrzebowy. Zatrzymano go, a gdy po dotknięciu jednym z krzyży umarły zmartwychwstał, poznano, że jest to krzyż Chrystusa. Wszyscy chcieli zobaczyć, pokłonić się mu i ucałować. Nie było to jednak możliwe ze względu na zgromadzone tłumy. Wtedy arcybiskup Makary i cesarzowa Helena podnieśli krzyż do góry, by wszyscy mogli mu się pokłonić. Było to 3 maja ok. 340 roku. Po pewnym czasie krzyż został złupiony przez Persów. Tradycja katolicka głosi, że odzyskał go w 628 roku cesarz bizantyjski Herakliusz i w uroczystej procesji wniósł go przez Złotą Bramę do Jerozolimy.
Krzyż jest znakiem zwycięstwa Chrystusa nad szatanem i śmiercią. Kościół w Krzyżu Jezusa widział zawsze ołtarz, na którym Syn Boży dokonał zbawienia świata, dlatego każda jego cząstka doznawała zawsze szczególnej czci. Nie chodzi w tym wypadku o autentyczność poszczególnych relikwii, ale o fakt, że przypominają one Krzyż Chrystusa i wielkie dzieło, jakie się na nim dokonało dla dobra ludzkości.
Dominikańskie relikwie
Największa istniejąca część Krzyża w Polsce była do lutego 1991 roku w posiadaniu lubelskich o.o. dominikanów. W 1420 roku, za panowania Jagiellonów, przywiózł ją z Kijowa ówczesny biskup kijowski dominikanin Andrzej. Miała trafić do Krakowa. Biskup po drodze zatrzymał się w Lublinie u swoich współbraci. Kiedy ruszył w dalszą drogę, konie odmówiły posłuszeństwa. Wciąż odwracały się w stronę Lublina. Biskup uznał to za znak od Boga, który chce, by relikwie pozostały w Lublinie. Sam też do końca życia tu pozostał. Pochowany jest w krypcie pod kaplicą, gdzie umieszczono relikwie. Podobna historia, jak głosi legenda spisana przez o. Pawła Ruszla, wydarzyła się w XV w., kiedy to kupiec Henryk z Pomorza postanowił wykraść relikwie i zawieźć je do Gdańska. Kradzież się udała, ale gdy rabuś dojechał do rogatek miasta, konie stanęły i nawet bite batem nie ruszały dalej. Przerażony kupiec zwrócił relikwie, a jako zadośćuczynienie wystawił w miejscu, gdzie się konie zatrzymały, w 1434 roku drewnianą kaplicę, w miejscu której wybudowano w XVII w. obecny kościół pw. Świętego Krzyża (Akademicki KUL) przy ul. Radziszewskiego. W czasie I wojny światowej świątynia ta uległa zniszczeniu. Została odbudowana w dwudziestoleciu międzywojennym według projektu M. Lalewicza. Architekturę unowocześniono i jest to w tej chwili połączenie elementów tzw. stylu narodowego z modernizmem.
Niestety w 1991 roku bezcenne relikwie zostały skradzione z bazyliki o.o. dominikanów. Złoty relikwiarz z liczącym dwa tysiące lat dużym kawałkiem drewna Krzyża zniknął i jak do tej pory nie trafiono na ślad świętokradców. W bazylice, na ołtarzu kaplicy Firlejów i w skarbcu obecne relikwie Krzyża Świętego też są prawdziwe. Przywiezione zostały z najbardziej znanego miejsca, gdzie się znajdują, czyli z Brukseli, oraz z Krakowa, gdzie drobiny trafiły w latach 70-tych z Lublina, a po kradzieży wróciły z powrotem.
Świątynia na Bronowicach
W Lublinie znajduje się jeszcze jedna świątynia pw. Świętego Krzyża. Jest to nowoczesny kościół przy ul. Pogodnej 7. Tu też znajduje się relikwiarz z drobną drzazgą z drzewa pochodzącego ze, świętego Krzyża. Powstanie liczącej dziś 10988, wiernych parafii, poprzedziło powołanie 10 maja 1990 roku samodzielnego ośrodka duszpasterskiego . Parafię z siedzibą przy tymczasowej kaplicy, erygował 25 czerwca 1990 roku ks. bp Bolesław Pylak. Dekret erekcyjny wyłączał jej terytorium z par. pw. św. Maksymiliana. Granica ta została ostatecznie ustalona 27 maja 1994 roku, kiedy postanowiono, iż przebiegać ona będzie wzdłuż Drogi Męczenników Majdanka. Pierwszym proboszczem i budowniczym został ks. Marian Duma, dotychczasowy proboszcz parafii pw. Świętego Krzyża. Budowę zespołu sakralnego według projektu lubelskiego architekta Antoniego Hermana łączącego kościół i plebanię, 4 maja 1991 roku. Świątynię ukończono w 1993 roku, tak iż w uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego 14 września została pobłogosławiona przez abpa Bolesława Pylaka. Plebanię oddano do użytku w 1997 roku.
Od 1998 roku przy parafii działa Bractwo Krzyża Św. Jego patronem jest św. Ojciec Pio. Przy parafii działają też m.in.: Neokatechumenat, Wspólnota Młodzieżowa im. Jana Pawła II, Legion Maryi, Ruch Rodzin Nazaretańskich, Trzeci Zakon św. Franciszka, 27. Wołyńska Dywizja AK i Bractwo Czcicieli Najświętszego sakramentu, Bractwo Czcicieli NS, Akcja Katolicka, Chór Adoramus. W Lublinie znajduje się też na terenie Prawosławnego Domu Pomocy Społecznej przy ul. Dolińskiego 1 cerkiew pw. Podwyższenia Krzyża Pańskiego.
Elżbieta Kasprzycka