Manualny drenaż limfatyczny (MDL) w leczeniu obrzęków limfatycznych u pacjentek po mastektomii

Głaskanie barku – wykonujemy całą powierzchnią dłoni. Rozpoczynamy od górnej części ramienia, przez bark aż do klatki piersiowej.

Zabieg chirurgiczny sam w sobie stanowi zagrożenie dla zdrowia człowieka. Wiąże się to z możliwością wystąpienia powikłań.


Najczęstszych komplikacji możemy spodziewać się ze strony układu krążeniowo-oddechowego. Przebywanie w pozycji leżącej przez kilka dni powoduje zaniki mięśniowe, zmniejszanie wydolności układu krążenia i oddychania. Pojawia się niebezpieczeństwo wystąpienia zakrzepów i niewydolności oddechowej. W związku z tym ważne jest, aby już w pierwszej dobie po operacji wprowadzić w ramach fizjoterapii ćwiczenia krążeniowo-oddechowe oraz właściwe pozycje ułożeniowe.

Konsekwencją zabiegu jest utrata węzłów chłonnych pachowych na skutek czego powstaje obrzęk limfatyczny. Powstaje on w wyniku gromadzenia się chłonki w tkance podskórnej, co powoduje niewydolności układu chłonnego. Niezwykle ważne jest prowadzenie terapii antyobrzękowej – właściwych pozycji ułożeniowych, drenażu limfatycznego, automasażu, ćwiczeń oraz technik wspomagających drenaż (np. kinesiotaping – technika limfatyczna).

Działanie drenażu limfatycznego

Manualny drenaż limfatyczny jest jedną z metod leczenia fizykalnego. Zastosowanie technik przepychających pozwala na usprawnienie krążenia limfy, przeciwdziałając powstawaniu chorób wywołanych jej zastojem. Drenaż pozwala likwidować obrzęki zastoinowe, zapalne i chłonne.

Wskazaniem do drenażu limfatycznego są: obrzęki po mastektomii, obrzęki pourazowe, choroba wibracyjna, obrzęki narządów miednicy mniejszej, obrzęki po zejściu stanu zapalnego, obrzęki spowodowane resekcją części układu chłonnego w przebiegu chorób nowotworowych bez przerzutów, obrzęki w przebiegu niektórych chorób reumatycznych, zespół Sudecka, choroba Raynauda, limfadenopatie polekowe.

Częstotliwość wykonywania zabiegów ustala lekarz lub fizjoterapeuta. Jeżeli uzna za stosowne, to drenaż limfatyczny można wykonywać codziennie, a nawet dwa razy dziennie aż do uzyskania zmniejszenia obrzęku. Po uzyskaniu poprawy stanu zdrowia pacjent sam, już w domu wykonuje autodrenaż oraz stosuje działanie wspomagające (gimnastyka, bandażowanie). W niektórych przypadkach leczenie stosuje się kilka lat.

Drenaż limfatyczny jest doskonałym zabiegiem udrażniającym układ chłonny. Jednak dla uzyskania poprawy stanu zdrowia konieczne jest podjęcie działań podtrzymujących efekt drenażu przez długi okres czasu do następnego zabiegu.

Jednym z działań podtrzymujących efekt manualnego drenażu limfatycznego jest odpoczynek po zabiegu w pozycji drenażowej przez okres 15-30 minut. Kolejnym działaniem wspomagającym jest zastosowanie po drenażu ręcznym, drenażu przyrządowego bądź wielowarstwowego bandażowania.

Pacjent musi rygorystycznie przestrzegać zaleceń lekarza i fizjoterapeuty, szczególnie dotyczących bandażowania, zakładania rękawa rano, przed zmianą pozycji z leżącej na stojącą. Kolejne działanie wspomagające to kilka razy dziennie gimnastyka (maksymalnie 10 minut aby nie przemęczyć obszaru) ćwiczenia oddechowe oraz automasaż.