„Światłem na oświecenie pogan i chwałą Izraela” nazwał starzec Symeon Jezusa, gdy Józef i Maryja przynieśli Go do świątyni, by zgodnie z żydowskim zwyczajem ofiarować Bogu pierworodnego syna. Na pamiątkę tego faktu 2 lutego każdego roku obchodzimy Święto Ofiarowania Pańskiego. Szczególnie przeżywają je siostry zakonne i zakonnicy.
Oni, na wzór Jezusa, są także ofiarowani Bogu, a więc całe swe życie poświęcają na służbę Stwórcy. Od wielu lat przypomina o tym ustanowiony również 2 lutego Dzień Życia Konsekrowanego. Odnotujmy fakt, że w polskiej tradycji święto ma także nazwę Matki Bożej Gromnicznej; i szczególnie w nim ważna jest symbolika światła.
Święto Ofiarowania Pańskiego obchodzono od IV wieku w Jerozolimie. Już wtedy rozwijano bogatą symbolikę światła, jaka się z nim wiąże. Odbywały się – zwykle nocą – uroczyste procesje ze świecami.
Od X wieku wprowadzony został obrzęd poświęcania świec.
Bracia i siostry
Osobami szczególnie „zaproszonymi” do propagowania tych religijnych idei są bracia i siostry zakonne oraz konsekrowani świeccy. W dniu ich święta list zatytułowany „W służbie wiary i powołania” wystosował o. Jacek Kiciński CMF, przewodniczący Komisji ds. Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego.
Obecnie w Polsce w zakonach i zgromadzeniach zakonnych jest około 40 tysięcy osób. Aż siedemdziesiąt procent z nich stanowią kobiety. Część z nich żyje w zakonach kontemplacyjnych, których sytuacja materialna nie zawsze jest dostatecznie stabilna. By im pomóc, po mszach św. 2 lutego w wielu kościołach zbierane były ofiary na ich rzecz.
W archidiecezji lubelskiej posługuje ponad 550 sióstr mieszkających w 93 domach zakonnych. Kapłanów zakonnych jest w naszej archidiecezji 215, a braci zakonnych 29 – mieszkają w 36 domach zakonnych. Prowadzą 7 parafii i 7 kościołów rektoralnych.
O religijności w Polsce można powiedzieć, że jest żywotna. Między 1991 a 2011 rokiem rozwinęła się struktura administracyjna Kościoła – z 27 diecezji do 44, wzrosła liczba biskupów z 106 do 133. Wzrosła też liczba parafii – z ok. 9 tys. do ponad 10 tys. Liczba księży diecezjalnych i zakonnych wzrosła o 33%.
Wzrost liczby duchowieństwa – jak sugerują autorzy statystycznych raportów dostępnych w Internecie – wiązać należy z inspirującą rolą odegraną przez pontyfikat polskiego papieża Jana Pawła II.
Wciąż można jeszcze powiedzieć, że polskie duchowieństwo jest stosunkowo młode – w 2010 ponad połowa księży miała mniej niż 50 lat. Niemniej ogólnie odnotowywany jest proces starzenia się duchowieństwa. Wyraźnie odczuwalny jest trend starzenia się zakonników. Szczególnie dotyczy to liczby powołanych do 30. roku życia. Znacząco zaś wzrasta liczba zakonników w wieku średnim: 41-50 lat, oraz starszych czyli po 50. roku życia.
Mnisi z tytułami
Warto zarazem podkreślić, że zakonnicy, podobnie jak polscy księża, są coraz lepiej wykształceni. Ten trend odnotowywany jest wyraźnie od 2005 r. W 2010 r. już blisko połowa zakonników posiadała jakiś tytuł naukowy. Angażują się znacząco w formację duchową różnych grup społecznych, specjalistycznych duszpasterstw, a także w działalność socjalną. Prowadzą m.in. ponad 400 bractw i stowarzyszeń religijnych, około 300 Oaz Żywego Kościoła, około 300 grup neokatechumenalnych, grubo ponad setkę domów rekolekcyjnych i około setki Akcji Katolickich. Pod ich pieczą jest ponad siedemdziesiąt ośrodków duszpasterstwa trzeźwości; pod ich nadzorem są też szkoły nowej ewangelizacji i biura pielgrzymkowe.
Wymienić należy też zaangażowanie zakonników w prowadzenie dziesiątek zespołów charytatywnych, świetlic dla ubogich dzieci i z rodzin zagrożonych, poradni psychologiczno-pedagogicznych i ośrodków pomocy rodzinie. To oni niejednokrotnie stoją za organizowaniem obozów dla osób niepełnosprawnych czy schronisk dla bezdomnych. Prowadzą tez apteki i hospicja.
Znak naszych czasów to Internet. Dlatego odnotujmy, że współcześni polscy zakonnicy z zakonów męskich – prowadzą około pięciuset portali i stron internetowych. Nie można pominąć setki czasopism religijnych, kilkudziesięciu klubów i organizacji sportowych (parafialnych); ponad 50 festiwali muzyki poważnej i organowej. Są odpowiedzialni za co najmniej 50 księgarni i hurtowni artykułów religijnych, ok. 50 muzeów, ponad 40 wydawnictw, ok. 30 czasopism naukowych, i wreszcie kilka rozgłośni radiowych.
Niestety, kilka lat temu zanotowano spadek powołań do zakonów żeńskich. W 1991 r. mieliśmy prawie 25 tysięcy zakonnic, teraz jest ich mniej. Ale zakonnice to osoby nadal, albo nawet jeszcze bardziej niż przed laty, zaangażowane w życie społeczne. Są katechetkami, przedszkolankami, nauczycielkami, wychowawczyniami we wszelkiego rodzaju placówkach wychowawczych. Z nich rekrutują się organistki, pielęgniarki, a nawet księgowe – w instytucjach kościelnych, ale i państwowych. Są wśród nich lekarki i wykładowczynie oraz pracownice naukowe na uniwersytetach.
Na co dzień ich wkład w życie społeczne najbardziej odczuwają dzieci i młodzież, ponieważ kilka tysięcy sióstr zakonnych angażuje się w formację najmłodszych Polaków.
Monika Skarżyńska
