Mimo zabrania przez Ministerstwo Kultury ponad 180 mln zł dotacji na budowę i współprowadzenie Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej miasto Chełm rozpoczyna inwestycję. Nasz samorząd liczy, że ostatecznie wygra sądowy spór z ministerstwem albo – zgodnie z deklaracją wicepremiera Władysława Kosiniaka-Kamysza – powstanie Muzeum wesprze Ministerstwo Obrony Narodowej. W ubiegłym tygodniu dostaliśmy odpowiedź Ratusza i MON na pytanie, czy w ślad za tą deklaracją poszły jakieś konkrety.
Jak informowaliśmy w poprzednim numerze „Nowego Tygodnia”, miasto Chełm podpisało umowę z wykonawcą pierwszego etapu budowy Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej oraz Centrum Prawdy i Pojednania. Najkorzystniejszą ofertę w przetargu (ok. 8,8 mln zł) złożyła spółka Aseco Construction Polska z Chełma. Inwestycja, której dotyczy ta umowa, zakłada formułę „zaprojektuj i wybuduj” i obejmie przebudowę jednego z budynków przy ul. Hrubieszowskiej 102 w Chełmie (pierwszy obiekt za dawnym domem weselnym „Nasza Chata”). Termin realizacji wynosi 15 miesięcy od dnia zawarcia umowy. Etap II, nad którym prace już trwają, dotyczy opracowania dokumentacji projektowej dla całego terenu przy ul. Hrubieszowskiej 102 (z wyłączeniem zakresu objętego I etapem). Umowę z wykonawcą (firma Pas Projekt z Nadarzyna; koszt ok. 1,2 mln zł) podpisano 7 listopada 2025 roku. Termin realizacji dokumentacji to 8 miesięcy.
Muzeum wołyńskie miało być projektem współfinansowanym ze środków rządowych. W 2022 roku miasto otrzymało około 4 mln zł dotacji na zakup nieruchomości przy ul. Hrubieszowskiej pod przyszłą inwestycję, a w listopadzie 2024 roku ówczesny minister kultury Piotr Gliński przyznał 180 mln zł dofinansowania na budowę muzeum w ostatnim dniu swojego urzędowania. Po zmianie władzy nowy szef Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Bartłomiej Sienkiewicz, wypowiedział umowę. W odpowiedzi miasto skierowało pozew przeciwko Skarbowi Państwa, domagając się unieważnienia decyzji o cofnięciu dotacji. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił jednak roszczenie, uznając, że sprawa powinna być rozpatrywana przez sąd administracyjny.
– W związku z decyzją Sądu Okręgowego w Lublinie o odrzuceniu powództwa Miasta Chełm w sprawie wycofania się MKiDN z umowy dotyczącej finansowania budowy Muzeum, Miasto wniosło zażalenie do Sąd Apelacyjny w Lublinie. Oczekujemy obecnie na dalsze rozstrzygnięcia w tej sprawie. Miasto Chełm konsekwentnie podtrzymuje stanowisko, że umowa zawarta 27 listopada 2023 roku z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotycząca prowadzenia – jako wspólnej instytucji kultury – „Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej oraz Centrum Prawdy i Pojednania im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Chełmie” w organizacji pozostaje w mocy i nadal obowiązuje – przekazał nam w ubiegły poniedziałek Urząd Miasta, podkreślają, że muzeum pozostaje jednym z kluczowych przedsięwzięć o charakterze historycznym i społecznym, a podejmowane działania mają na celu zapewnienie ciągłości projektu oraz jego skutecznej realizacji.
Nowy wątek dotyczący muzeum pojawił się podczas ubiegłorocznego kongresu PSL. Wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz zadeklarował, że jeśli resort kultury nie przywróci finansowania, środki na budowę muzeum może przeznaczyć Ministerstwo Obrony Narodowej. W odpowiedzi na nasze pytanie, czy w ślad za tą deklaracją poszły jakiekolwiek oficjalne ustalenia oraz czy prowadzone są rozmowy z MON w tej sprawie, Miasto przekazało, że „pozostaje niezmiennie otwarte na współpracę w tym zakresie i niezależnie od toczącego się postępowania sądowego, kontynuuje działania związane z realizacją inwestycji”.
Z podobnymi pytaniami zwróciliśmy się do Biura Prasowego MON. W odpowiedzi czytamy, że „do czasu zakończenia sporu prawnego pomiędzy MKiDN a miastem Chełm, resort obrony nie wypowiada się w sprawie ewentualnego zaangażowania w budowę Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej”.
– Jednocześnie informujemy, że resort obrony narodowej zawsze popierał inicjatywy społeczne chroniące cenne świadectwa polskiej historii i miejsc martyrologii. Tragiczne świadectwo bezprecedensowego ludobójstwa Polaków ze wschodnich terenów Polski oraz ich męczeńska śmierć bezspornie wymagają godnego upamiętnienia i należnego szacunku w postaci obiektu ukazującego prawdę o tej tragedii. Minister Obrony Narodowej wielokrotnie wyrażał uznanie dla inicjatywy budowy Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Chełmie, które oddawałoby hołd ofiarom i jednocześnie byłoby źródłem cennej wiedzy historycznej – przekazał nam Departament Komunikacji i Promocji MON. (w)
