Herbert za Kruczkowskiego, Zesłańcy Sybiru za Hempla, Żołnierze Niepodległej za I Armii Wojska Polskiego i Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata za Seidlera. Wydając cztery zarządzenia zastępcze, wojewoda lubelski Przemysław Czarnek zakończył dekomunizację lubelskich ulic oraz placów. Ale IPN wskazuje, że to może nie być koniec nazewniczych zmian.
Podpisanie dokumentów o zmianie nazw ulic nastąpiło 13 grudnia, w 36. rocznicę wprowadzenia w Polsce stanu wojennego.
– To wstyd dla III RP, że trwało to aż 28 lat. Jestem zaszczycony, że ja przekreślam ten okres. To akt sprawiedliwości dziejowej – mówił wojewoda Przemysław Czarnek, powołując się na symboliczną datę 13 grudnia.
Zmiany nazewnicze to skutek wdrażania obowiązującej od 2016 roku tzw. ustawy dekomunizacyjnej. Do września tego roku nakładała ona obowiązek zmian nazw ulic na samorządy. Od września tego roku kompetencje w tych kwestiach przejęli wojewodowie. – Samorząd Lublina nie skorzystał z tej okazji, w związku z czym wystąpiliśmy do IPN o opinie dla trzech ulic i jednego placu – przypominał Przemysław Czarnek.
Instytut Pamięci Narodowej uznał, że Kruczkowski, Hempel, I Armia Wojska Polskiego oraz pierwszy rektor UMCS, prof. Grzegorz Seidler, gloryfikują ustrój komunistyczni. – Nie ma zgody na patronów utożsamianych z tym ustrojem – twierdzi wojewoda.
IPN prosi o wyjaśnienia
– Środowiska kombatantów upominały się o to od lat – mówi Waldemar Podsiadły, pełnomocnik wojewody do Spraw Ochrony Dziedzictwa Narodowego i Spraw Kombatantów.
Lubelskie ulice są już zdekomunizowane. Dyrektor lubelskiego oddziału IPN, Marcin Krzysztofik, przypomniał, że na zmianach nazw ulic dekomunizacja się nie kończy. – Jeśli chodzi o województwo lubelskie, Instytut opracowuje jeszcze około stu opinii. Problemem są nazwy tzw. wieloznaczne, np. Partyzantów, Wyzwolenia. Dopytujemy samorządy o uzasadnienia uchwał rad gmin – mówił. – Znowelizowana w tym roku ustawa dekomunizacyjna zakłada, że do wymiany będą również komunistyczni patroni placówek publicznych (szkoły, szpitale, placówki opiekuńczo-wychowawcze, instytucje kultury i społeczne).
Uzasadnienia
Wojewoda Przemysław Czarnek uzasadnił, czym kierował się przy wyborze nowych patronów. Przy zmianie nazwy ulicy z 1 Armii Wojska Polskiego zastrzegł, że chodzi o „przybudówkę Armii Czerwonej”, która wprowadziła kolejny totalitaryzm. Teraz ta ulica będzie miała za patronów Żołnierzy Niepodległej. Zanika też na miasteczku akademickim nazwa placu zasłużonego dla UMCS rektora Grzegorza Leopolda Seidlera. Plac przed chatką Żaka nazwany zostanie placem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. – Plac jest własnością uczelni, ale jego nazwę nadała rada miasta Lublin. Rektor UMCS czynnie uczestniczył w życiu partyjnym PRL, w związku z tym podlega dekomunizacji – uzasadniał wojewoda.
– To hołd dla wszystkich, którzy ratowali żydowskich kolegów – komentowała pani Marianna, lublinianka, odznaczona medalem SWNŚ. Zmiany nazw oklaskiwali obecni na uroczystości kombatanci represjonowani w PRL.
Na Dziesiątej Leona Kruczkowskiego zastąpi Zbigniew Herbert, ale pozostanie jednak duże osiedla im. Kruczkowskiego. Nazwy osiedli, w tym przypadku PSM Kolejarz, nie podlegają dekomunizacji. Niemniej wojewoda nie wyklucza, że zwróci się do spółdzielni, by i takowa zmiana nastąpiła.
Dekomunizacja objęła też ulicę Jana Hempla. Na jej zmianę ratusz nie zgodził się po interwencji Lubelskiej Spółdzielni Spożywców, której Hempel był założycielem. Decyzją wojewody i ten przedwojenny socjalista, ofiara nie ostanie się jako patron ulicy. W opinii IPN gloryfikował komunizm, choć skończył… od kuli NKWD w roku 1937. Na tabliczkach zastąpią go Zesłańcy Sybiru. Nową nazwę powiązano z pomnikiem Matki Sybiraczki, który znajduje się przy tej ulicy.
Dowody osobiste mieszkańców tych ulic zachowają swoją ważność do końca ich obowiązywania. Nowo wyrabiane blankiety nie zawierają już adresów zameldowania.
Zarządzenia zastępcze wchodzą w życie 14 dni po publikacji w Dzienniku Urzędowym Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego. Nastąpi to zapewne na przełomie roku. BACH
