21 stycznia Kościół katolicki obchodził wspomnienie św. Agnieszki dziewicy, jednej z niewielu świętych wymienianych każdego dnia w Kanonie Mszy św. Jest ona patronką kościoła przy ul. Kalinowszczyzna 62 w Lublinie.
W starożytności św. Agnieszka była jedną z najbardziej znanych rzymskich męczennic. Urodziła się około 291 roku w Rzymie. Wyrosła na dziewczynę równie pobożną, co piękną. Uroda jej sprawiała, że zwracało na nią uwagę wielu bogatych młodych mężczyzn i wielu zalotników rywalizowało o jej rękę, wśród nich syn prefekta miasta. Jak wielu niedojrzałych ludzi młody człowiek mylił miłość z chęcią bycia kochanym. Obdarowywał więc Agnieszkę cennymi prezentami, pragnąc pozyskać jej względy. Jednak dziewczyna, niezłomna w postanowieniu wierności tylko Jezusowi, odrzucała wszystkich zalotników, twierdząc, że „jest zaręczona z innym, który jest o wiele bogatszy”.
Anioł w domu publicznym
Chcąc złamać jej opór, odrzucony zalotnik oskarżył ją o to, że jest chrześcijanką, za co wówczas groziła kara śmierci. Doprowadzona przed sędziego Agnieszka nie uległa ani łagodnym namowom, ani groźbom. Rozniecono ogień, przyniesiono narzędzia tortur, ale ona przyglądała się temu z niewzruszonym spokojem. Prawo rzymskie nie pozwalało skazywać na śmierć dziewic, wobec tego odesłano ją do domu publicznego, gdzie próbowano za wszelką cenę pozbawić ją czystości.
Była jednak ostrzeżona przez anioła. Jej postać budziła taki respekt i szacunek, że żaden z grzesznych mężczyzn odwiedzających ten przybytek nie śmiał się do niej zbliżyć, a jeden z młodych mężczyzn, który usiłował ją zgwałcić, został porażony ślepotą i upadł w konwulsjach. Agnieszka wyszła z domu rozpusty niepokalana i nadal była czystą małżonką Jezusa.
Ścięta jako czarownica
Legenda mówi, że Agnieszka, ku uciesze pogan, rzucona całkowicie naga na arenie stadionu, okryła się za sprawą cudu włosami. Choć zachowała dziewictwo, została jednak skazana na śmierć jako czarownica, która sprowadziła ślepotę na napastnika. Stos, na którym miała spłonąć, nie zapalił się, więc bohaterska dziewica została skazana na ścięcie. Miała wówczas, jak stwierdzono na początku XX wieku w trakcie przeprowadzonych badań jej szczątków, około 13 lat. Jak mówi święty Ambroży: „Udała się na miejsce kaźni szczęśliwsza niż inne, które szły na swój ślub”. Wśród powszechnego płaczu ścięto jej głowę. Pochowano ją przy Via Nomentana.
Jej młodość i niewinność oraz silna wiara tak wstrząsnęły poganami, że odnotowano wtedy wiele nawróceń. Po latach, za rządów Konstantyna Wielkiego, jego córka – Konstancja, została uzdrowiona po żarliwej modlitwie do św. Agnieszki. Cesarz w dowód wdzięczności w miejscu grobu świętej męczennicy wystawił świątynię. Ufundowano też klasztor.
Na miejscu kaźni świętej znajduje się dzisiaj Piazza Navona – jedno z najpiękniejszych i najbardziej uczęszczanych miejsc Rzymu. Tuż obok, w bazylice pod jej wezwaniem, co roku poświęca się, zgodnie ze starym zwyczajem, dwa białe baranki (łac. agnus – baranek. W Wielki Czwartek wełnę z tych baranków bierze się do utkania tzw. paliuszy, które papież rozsyła świeżo mianowanym metropolitom Kościoła katolickiego. Paliusze to wąskie, białe stuły z sześcioma krzyżykami z czarnego jedwabiu.
Korona dziewictwa i męczeństwa
W ikonografii święta przedstawiana jest najczęściej jako młoda dziewczyna z krzyżem męczeńskim w ręce, z barankiem i nimbem. Ukazywana jest również z dwiema koronami – dziewictwa i męczeństwa. Jej atrybutami są ponadto: gałązka palmowa, kość słoniowa, lampka oliwna, lilia, miecz i zwój. Jest patronką dzieci, panien i ogrodników. Konsekracja pierwszego, jeszcze do końca niewykończonego augustiańskiego kościoła pw. św. Agnieszki w Lublinie odbyła się w 1646 r.
Wówczas był to jedyny kościół zakonny na ziemiach polskich posiadający to wezwanie. Obecna świątynia pw. świętej Agnieszki została erygowana 23 września 1866 roku. Obraz świętej Agnieszki w kościele na Kalinowszczyźnie, malowany na desce, znajduje się w głównej części dębowego ołtarza.
Świątynia, zbudowana z kamienia i cegły, posiada trzy nawy z małym, półkoliście zakończonym prezbiterium, nakrytym sklepieniem kolebkowym. Trwająca wiele lat budowa wpłynęła na styl świątyni. Jest on przykładem późnorenesansowej architektury lubelskiej, choć nawy noszą równocześnie cechy barokowe. Obok obrazu św. Agnieszki w ołtarzu znajdują się jeszcze obrazy św. Augustyna ze św. Moniką i Matki Bożej Pocieszycielki Strapionych z Dzieciątkiem Jezus na ręku.
Obok świątyni znajduje się obelisk z figurą Matki Bożej z 1873 roku. Parafia liczy obecnie 4901 wiernych. W pobliżu jest założony w 1868 roku cmentarz. Cmentarnej kaplicy patronuje św. Maksymilian Kolbe.
Elżbieta Kasprzycka
