Tam, gdzie torturowano Niezłomnych…

W styczniu zachęcaliśmy do wzięcia udziału w VIII edycji konkursu „Żołnierze Wyklęci – Bohaterowie Niezłomni”. 8 kwietnia wręczono dyplomy i nagrody jego zwycięzcom i wyróżnionym. Ogółem na konkurs spłynęło 1067 prac uczniów szkół podstawowych, średnich i klas gimnazjalnych.


Ceremonia była zwieńczeniem dwudniowego zgrupowania (7 i 8 kwietnia 2019 r.) Pierwszego dnia uczestnicy poznawali wybrane obiekty na jedynym w Polsce lubelskim Szlaku Pamięci Żołnierzy Wyklętych. W trakcie zwiedzania przenieśli się do roku 1944, kiedy to w Lublinie instalowały się komunistyczne władze i powstawały firmowane przez nie instytucje, a znane nam obiekty pełniły zupełnie inne funkcje.

Pierwszym był lubelski zamek – wtedy więzienie karno-śledcze Resortu Bezpieczeństwa Publicznego, a następnie Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP). Po drodze do aresztu Prokuratury Wojskowej i Informacji Wojskowej przy Świętoduskiej 14/16 (klasztor karmelitów) uczestnicy obejrzeli pomnik Zaporczyków – żołnierzy ze zgrupowania mjr. cichociemnego Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora”.

Następnym punktem była Komenda Miejska MO, później ZOMO (pałac Potockich przy Staszica), w której piwnicach przetrzymywano więźniów. Następnie uczestnicy dotarli do siedziby pierwszego rektoratu UMCS przy pl. Litewskim (obecnie Wydział Psychologii UMCS), pomyślanego jako kuźnia komunistycznych kadr dla administracji okupanta sowieckiego i przeciwwaga dla KUL-u. Wcześniej mieściła się tam krótko Komenda Wojewódzka MO, przeniesiona do gmachu przy ul. Żołnierzy Niepodległej (obecnie I Urząd Skarbowy). Zachowały się tam piwnice, w których przetrzymano więźniów.

Przy ul. Ewangelickiej mieściła się Komenda Główna MO, która po zdobyciu Warszawy przez Armię Czerwoną została przeniesiona do stolicy. Przed zajęciem Warszawy to Lublin był siedzibą centralnych organów administracji komunistycznego państwa. W pobliżu, na ul. Spokojnej, ulokowany był PKWN (obecnie Lubelski Urząd Wojewódzki), a na rogu Krótkiej i Jasnej była siedziba oraz katownia Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (WUBP) – w piwnicach zachowały się autentyczne drzwi do ulokowanych tam cel, a na ścianach – wyryte przez więźniów inskrypcje.

Mieszkańców tej i okolicznych kamienic wysiedlono, by mogli w nich zamieszkać funkcjonariusze komunistycznego aparatu represji z rodzinami. Podobnie „resortową”, wysiedloną ulicą stała się pobliska Chopina – niektóre piwnice jej kamienic zapełniali więźniowie, a lokale mieszkalne na piętrach – ich oprawcy z rodzinami.

Na rogu Jasnej i Wieniawskiej, mieściła się siedziba i park maszynowy NKWD, mieszczący także warsztaty, gdzie parkowały samochody i wozy opancerzone, wykorzystywane do akcji przeciw polskim oddziałom partyzanckim w terenie. Kolejny obiekt na rogu Krakowskiego Przedmieścia i Ewangelickiej mieścił najpierw Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego (PUBP), a od przełomu lat 40-tych i 50-tych – komisariat MO (obecnie Sąd Okręgowy III Wydział Rodzinny). W pobliskiej siedzibie Izby Skarbowej przy Krakowskim Przedmieściu 64 partyzanci z oddziału Stanisława Łukasika „Rysia” zdobyli milion złotych (obecnie mieści się tu oddział Banku Pekao S.A.).

Po obiedzie miał miejsce objazd po miejscach pamięci Żołnierzy Wyklętych na Lubelszczyźnie. W jego trakcie uczestnicy odwiedzili w Piaskach pomnik i grób ostatniego Żołnierza Wyklętego, który zginął w walce z okupantem w 1963 r. w obławie, sierżanta Józefa Franczaka pseudonim „Laluś”. Kolejnym punktem był komunistyczny obóz koncentracyjny w Krzesimowie, jeden z czterech w Polsce centralnych obozów MBP.

Większość jego więźniów stanowili żołnierze powojennego podziemia niepodległościowego oraz członkowie ich rodzin. Przetrzymywano ich w chlewach na terenie krzesimowskiego folwarku. Z około 2 tys. więźniów 1500 poniosło śmierć i spoczęło w anonimowych grobach w pobliskim wyrobisku. Upamiętniają ich postawione krzyże, stąd nazwa miejsca – Dolina Krzyży. Ostatnim punktem objazdu był komunistyczny obóz koncentracyjny Informacji Wojskowej w miejscowości Skrobów-Kolonia.

Trafiali tam też żołnierze z 1 i 2 Armii Ludowego Wojska Polskiego, którym udowodniono działalność w AK, WiN, NSZ czy innych niepodległościowych formacjach. Mimo to 48 z nich udało się zbiec. Pozostałych wywieziono do obozów koncentracyjnych w głębi Związku Sowieckiego, skąd niewielu wróciło. W sąsiednim Skrobowie było miejsce rozbrojenia żołnierzy 27 Wołyńskiej Dywizji AK. Tych, których nie zamordowano na Zamku w Lublinie czy w Kąkolewnicy, przetrzymywano w Skrobowie w utworzonym przez NKWD obozie filtracyjnym.

Uczestnicy spotkali się też z członkiem Grupy Rekonstrukcji Historycznej Grenadiere, który zaprezentował uzbrojenie i wyposażenie żołnierza powojennej konspiracji.

Uroczystość wręczenia dyplomów i nagród laureatom konkursu odbyła się w sali konferencyjnej PZMot, poprzedzona wystąpieniami Karola Wołka, prezesa Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, Ewy Waszkiewicz z NBP oraz Marcina Strzelca, komendanta Wyższej Szkoły Kryminologii i Penitencjarystyki w Warszawie. Ozdabiały ją prace plastyczne uczestników oraz bilbordy prezentujące monety z emitowanej przez NBP serii „Wyklęci przez komunistów żołnierze niezłomni” (każdy z laureatów dostał jej egzemplarz).

Zgromadzeni obejrzeli zwycięskie filmy, po czym nastąpiło wręczenie nagród i dyplomów w poszczególnych kategoriach (prace literackie, multimedialne i plastyczne). Ogółem nagrodzono 62 osoby – zdobywców I, II i III miejsca oraz wyróżnionych. Reprezentowali szkoły z całej Polski – tak z dużych miast, jak i mniejszych ośrodków. Dyplomy otrzymali również nauczyciele, pod kierunkiem których przygotowano nagrodzone prace.

Konkurs od lat organizuje lubelska Fundacja im. Kazimierza Wielkiego we współpracy z XXIX LO im. cc. mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora”, Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych oraz Stowarzyszenie im. Kazimierza Wielkiego. Patronat nad konkursem sprawowali m.in.: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda, Prezes IPN Jarosław Szarek, Minister Edukacji Narodowej Anna Zalewska, Marszałek Województwa Lubelskiej Jarosław Stawiarski, Prezydent Miasta Lublin Krzysztof Żuk i Lubelski Kurator Oświaty Teresa Misiuk. JD

Laureaci

Kategoria: szkoły podstawowe
Prace literackie
I miejsce – Julia Górna, Szkoła Podstawowa nr 23 w Koszalinie, opiekun: Agnieszka Chodalska
II miejsce – Benedykt Buczek, Szkoła Podstawowa nr 1 w Biłgoraju, opiekun: Dorota Garbacz
III miejsce – Adam Albiniak, Szkoła Podstawowa w Białopolu, opiekun: Joanna Rodoś
Prace multimedialne
I miejsce – Zuzanna Nowak, Publiczna Szkoła Podstawowa w Woli Przemykowskiej, opiekun: Mateusz Michalski
II miejsce – Kamil Szynal, Szkoła Podstawowa im. Bohaterów Września, 1939 roku w Jordanowie
III miejsce – Jakub Kozieł, Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej w Jaworzynie Śląskiej, opiekun: Ewa Miszkuro-Kulaszewska
III miejsce – Malwina Filipczak, Szkoła Podstawowa nr 3 im. Adama Mickiewicza w Słupcy, opiekun: Ewa Kistela, Karolina Waleryszak
Prace plastyczne
I miejsce – Joanna Bartosik, Zespół Szkół Podstawowych w Suścu, opiekun: Anna Rojek
II miejsce – Bartosz Palacz, Zespół Szkół Szkolno-Przedszkolnych nr 1 w Rędzinach, opiekun: Patrycja Palacz
II miejsce – Julia Golec, Szkoła Podstawowa nr 6 im. Władysława Jagiełły w Sochaczewie, opiekun: Agnieszka Sławińska
III miejsce – Anna Stiller, Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Marii Skłodowskiej-Curie w Jelczu-Laskowicach, opiekun: Małgorzata Wszak
Kategoria: szkoły średnie i klasy gimnazjalne
Prace literackie
I miejsce – Aleksandra Maria Otto, VIII LO w Poznaniu
II miejsce – Amelia Łakomska, Zespół Szkół Katolickich im. Jana Pawła II w Łodzi
III miejsce – Kamila Przygoda, Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Bolimowie, opiekun: Katarzyna Piotrkiewicz
Prace multimedialne
I miejsce – Jakub Knapik, Zespół Szkół Techniczno-Usługowych w Trzebinie, opiekun: Renata Kosowska
II miejsce – Aleksandra Zgnilec, Zespół Szkół nr 3 im. Tadeusza Kościuszki w Hrubieszowie
II miejsce – Mariusz Janik, XVI LO im. Armii Krajowej w Tarnowie, opiekun: Tomasz Przygoda
III miejsce – Maciej Kisała, Zespół Szkół Ponadpodstawowych w Kaliszu Pomorskim
Prace plastyczne
I miejsce – Julia Ferenc, Regionalne Centrum Edukacji Zawodowej w Lubartowie, opiekun: Dorota Bułgajewska-Muzyka
II miejsce – Weronika Miśkiewicz, Szkoła Podstawowa w Kodrębie
III miejsce – Julia Laskowska, Zespół Szkół Artystyczno-Projektowych w Tarnowskich Górach, opiekun: Paweł Janicki.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here