Wschodnie współistnienie

Promocja albumu „Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska 1989-2018” w WBP w Lublinie

Cerkiew, jej mrok rozjaśniany światłem świec, wyłaniające się z niego liczne ikony – taki obraz z reguły przywołuje w nas hasło „prawosławie”. To jednak tylko część bogactwa, jakie ono w sobie zawiera. Przekonuje o tym świeżo wydany album pt. „Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska 1989-2018”, którego promocja, z udziałem arcybiskupa prawosławnego oraz katolickiego, miała miejsce 25 marca br. w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego przy ul. Narutowicza.


Data niezwykle uroczystej promocji nie była przypadkowa. Święto Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w obu chrześcijańskich Kościołach: katolickim i prawosławnym, jest bardzo ważne, ale w tym roku miało ono szczególne znaczenie dla wyznawców prawosławia – mieszkańców naszego miasta oraz regionu. Dokładnie trzydzieści lat temu: – 25 marca 1989 r. – nastąpiła tzw. chirotonia biskupia archimandryty Abla (imię świeckie Andrzej Popławski). Tego uroczystego dnia abp Abel stanął na czele Diecezji Lubelsko-Chełmskiej. Chirotonia ta odbyła się w soborze św. Marii Magdaleny w Warszawie.

Kilka tygodni później – 14 maja 1989 r. – nastąpił uroczysty ingres biskupa Abla na katedrę biskupów lubelskich i chełmskich w soborze Przemienienia Pańskiego w Lublinie.

Bieżący 2019 rok to nie tylko jubileusz trzydziestolecia posługi biskupiej prawosławnego metropolity. To także jubileusz trzydziestolecia powołania do życia samej prawosławnej diecezji lubelsko-chełmskiej. Należy przy tym zaznaczyć, że obecna diecezja jest bezpośrednią kontynuatorką tradycji dawnej diecezji chełmskiej. Do restytuowania diecezji doszło trzydzieści lat temu 1 marca 1989 r. decyzją Świętego Soboru Biskupów prawosławnej Cerkwi.

Uroczysta promocja albumu „Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska 1989-2018” (wydany przez Prawosławną Diecezję Lubelsko-Chełmską, i Lubelski Instytut Kultury Prawosławnej w 2019 r.) odbyła się w obecności licznych przedstawicieli, także hierarchów Kościoła prawosławnego, w tym abp. Abla oraz metropolity archidiecezji lubelskiej, abp Stanisława Budzika. Ponieważ miała ona charakter ekumeniczny, więc nie mogło zabraknąć ks. prof. Sławomira Pawłowskiego (SAC), dyrektora Instytutu Ekumenicznego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Stronę świecką reprezentował m.in. obecny na uroczystości dyrektor WBP im. H. Łopacińskiego, Tadeusz Sławecki. Wśród gości był obecny dr Jarosław Charkiewicz, sekretarz Wydawnictwa Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, zarazem redaktor promowanego albumu. Trzeba podkreślić, że galeria WBP przy ul. Narutowicza była wypełniona gośćmi i publicznością tak szczelnie, jak ma to miejsce tylko przy wyjątkowych wydarzeniach.

Podczas uroczystości wystąpiły cztery chóry śpiewając pieśni ku czci Bogurodzicy. Dwa spośród nich związane są z prawosławną parafią Przemienienia Pańskiego przy ul. Ruskiej w Lublinie: Chór Dziecięco-Młodzieżowy wspomnianej parafii oraz Chór Katedry Prawosławnej Przemienienia Pańskiego w Lublinie. Wystąpił też Chór CHOŁMSZCZYNA oraz Chór Żeńskiego Monasteru Opieki Matki Bożej w Turkowicach, który tworzy sześć prawosławnych mniszek. Całość wydarzenia poprowadził Stanisław Dąbrowski,

Trzydzieści siedem świątyń

„A chociaż nas miało tutaj, na tej Ziemi, już nie być, to jednak przetrwaliśmy, i choć ciągle jesteśmy małą diasporalną owczarnią, to wytrwale dochowujemy wierności Bogu w Świętej Trójcy w wierze naszych przodków!” – takim stwierdzeniem zakończył abp Abel wstęp do jubileuszowego albumu, promowanego podczas poniedziałkowej uroczystości.

Wydawnictwo „Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska 1989-2018” składa się z dwóch zasadniczych części: pierwsza to typowo albumowa, w której znajdziemy 37 minirozdziałów z opisami cerkwi, parafii prawosławnych i monasterów. Świątynie zaprezentowano w układzie dekanalnym – od dekanatu lubelskiego, poprzez chełmski, zamojski, bialski i terespolski, po na monasterze św. Onufrego w Jabłecznej.

Kończąc rozdziały są bogato ilustrowane barwnymi oraz czarno – białymi fotografiami prawosławnych świątyń, w tym zdjęciami wnętrz z charakterystycznymi dla nich ikonami z wizerunkami świętych postaci oraz ikonostasami-rodzajem ołtarza, w którego strukturę wbudowane są ikony.

W części historycznej albumu znajdziemy trzy publikacje: opisujące dzieje diecezji lubelsko-chełmskiej, jej poprzedniczki, a więc diecezji chełmskiej, oraz prawosławia na terenach Polski. Ks. Jan Grajko opisuje wschodniosłowiańskie prawosławne dziedzictwo na terenach obecnej diecezji lubelsko-chełmskiej.

„W momencie przyłączenia przez Bolesława Chrobrego Grodów Czerwieńskich struktury cerkiewne zagościły na stałe w granicach państwa polskiego” – przypomina. Odnotowuje też fakty z lat 80-tych XX wieku, do których należy budowa nowych cerkwi w Białej Podlaskiej, Siedlcach, Międzylesiu, Holeszowie i Kilowcu. Podkreśla przy tym fakt odrodzenia duchowego prawosławia na tych ziemiach.

Ostatnie trzydzieści lat restytuowanej w 1989 r. diecezji, w tym z wyszczególnieniem roli abp Abla, opisuje ks. Andrzej Konachowicz. Natomiast tekst pióra Jarosława Charkiewicza opisuje sylwetki świętych związanych z diecezją lubelsko-chełmską: bojowników i męczenników za prawosławia, oraz współczesnych wyznawców wiary spośród w sumie ponad 12 tysięcy wiernych należących do 32 parafii, na które dzieli się lubelsko-chełmska diecezja.

Monika Skarżyńska