Wydobywają z niepamięci Antoniego Pączka

Hani i Małgosi nie brakuje pomysłów mających przypomnieć postać przedwojennego posła i prezydenta Lublina, Antoniego Pączka

Hanna Sprawka i Małgorzata Chudzik, uczennice I klasy I LO im. St. Staszica w Lublinie, chcą wziąć udział w obradach tegorocznego Sejmu Dzieci i Młodzieży. Licealistki promują i przypominają postać byłego prezydenta Lublina – Antoniego Pączka.


Trwa rekrutacja do tegorocznej XXV sesji Sejmu Dzieci i Młodzieży, której temat obrad będzie brzmiał „Posłowie Sejmu II RP. Ich losy i działalność w okresie II wojny światowej i okupacji”. Warunkiem uczestnictwa w obradach jest wygrana w konkursie. Biorą w nim udział dwuosobowe drużyny uczniów z całej Polski w wieku od 13 do 17 lat. Ich zadaniem jest wykonanie projektu, który w sposób trwały upamiętni losy i działalność posła, sprawującego mandat w latach 1918-1939, podczas II wojny światowej i działającego dla dobra ojczyzny.

Lista najwyżej ocenionych prac zostanie ogłoszona 30 kwietnia br., a ich autorzy 1 czerwca zasiądą w ławach poselskich w charakterze uczestnika lub uczestniczki Sejmu Dzieci i Młodzieży. – My od razu szukałyśmy osoby, która będzie związana z Lublinem. Przeszukiwałyśmy życiorysy posłów tak długo, aż trafiłyśmy na Antoniego Pączka, byłego prezydenta miasta w latach 1927–1929. Nasz bohater musiał też piastować mandat w Sejmie II RP, a Antoni Pączek był nim trzykrotnie – tłumaczy Małgorzata Chudzik.

– Szukałyśmy informacji przede wszystkim w Internecie, ale zauważyłyśmy np., że są o nim nieprawdziwe dane – w Wikipedii jest zła data urodzenia. Powinno być 13 czerwca 1891 roku – dodaje Hanna Sprawka.

Uczennicom udało się ustalić, że to właśnie dzięki prezydenckiej działalności Antoniego Pączka mamy w Lublinie miejską komunikację, bo był on inicjatorem powstania publicznego transportu w Lublinie. Wkrótce sylwetka i życiorys Antoniego Pączka zostaną upamiętnione w autobusach MPK.

Licealistki spotkały się w tym celu z prezesem zarządu MPK – Tomaszem Fularą. Obie dziewczyny były też z wizytą w ratuszu, rozmawiały z prezydentem Krzysztofem Żukiem o Antonim Pączku i sfotografowały się pod jego portretem wiszącym w jednej z sal. Postać byłego prezydenta Lublina promują także w lubelskich szkołach i w Internecie.

– Przygotowałyśmy na podstawie jego życiorysu prezentację, którą pokazujemy w szkołach. Miałyśmy już pokaz w Prywatnej Szkole Podstawowej i Liceum im. Królowej Jadwigi w Lublinie. Byłyśmy bardzo zaskoczone frekwencją, bo mimo, że nasze spotkanie odbywało się po lekcjach, przyszło na nie ponad dwadzieścia osób – mówi Małgorzata Chudzik.

– Staramy się też postać Antoniego Pączka promować w Internecie. Założyłyśmy specjalne konto na Instagramie, na którym publikujemy związane z nim ciekawostki i zdjęcia – dodaje Hanna Sprawka. Dziewczyny dodają, że chętnie widziałyby w Lublinie ulicę imienia Antoniego Pączka, ale zdają sobie sprawę, że taka procedura jest skomplikowana i długotrwała. Obie liczą, że to ich projekt zainteresuje jury i uda im się w tym roku zasiąść w sejmowych ławach.

– Dla nas to nie jest wycieczka do Sejmu, chciałyśmy się też wykazać aktywnością pozaszkolną. Musiałyśmy włożyć w ten projekt dużo pracy, ale uważamy, że było warto – podsumowują dziewczyny. Obie są aktywnymi nastolatkami – Małgorzata jest wolontariuszką w Centrum Wolontariatu, a Hania wielokrotnie uczestniczyła w wolontariacie przy akcjach charytatywnych: WOŚP i akcji „Pomóż Dzieciom Przetrwać Zimę”.

Antoni Pączek – zasłużony choć nieco zapomniany

Urodził się 13 czerwca 1891 r. w Sosnowcu w ubogiej rodzinie robotniczej. Jego ojciec, imiennik Antoniego, był zatrudniony jako felczer w fabryce kotłów. Antoni Pączek ukończył 6-oddziałową szkołę przyfabryczną, zrobił też kurs buchalterii. Egzamin gimnazjalny zdał w Kijowie. W wieku 14 lat wstąpił do PPS, identyfikując się z programem niepodległościowym tej partii. Początkowo zajmował się kolportowaniem nielegalnej literatury, później zaangażował się w działalność bojową. W roku 1909 został aresztowany przez carską policję.

Po wyjściu na wolność wstąpił do Związku Strzeleckiego, gdzie zdobył przygotowanie wojskowe. W roku 1912 został wcielony do carskiego wojska – służbę odbywał w Kijowie, gdzie prowadził propagandę antyrosyjską. Po wybuchu I wojny światowej Antoni Pączek wstąpił do tworzących się Legionów. Służył w pierwszym pułku I Brygady pod dowództwem Józefa Piłsudskiego. Internowany w Szczypiornie wkrótce zbiegł i rozpoczął działalność niepodległościową w Ostrowcu Świętokrzyskim. Po odzyskaniu niepodległości pełnił funkcje radnego tego miasta i dowódcy ludowej milicji.

Dużo zrobił, budził jednak kontrowersje

Był posłem na Sejm Ustawodawczy 1919-1922 oraz I, II, i III kadencji w latach 1922-35. Od lipca 1927 do stycznia 1929 był prezydentem Lublina (jego kandydaturę zaproponował Ignacy Daszyński, członek władz PPS). Znany jako doskonały mówca i polityk dość rzadko bywał w Lublinie, poświęcając swój czas na pełnienie obowiązków posła.

Jednak w czasie swojej prezydentury w Lublinie udało mu się stworzyć trzyletni program gospodarczy dla miasta. Pilnował też nadużyć – nie wahał się wystąpić przeciwko jednemu z czołowych konstruktorów firmy Ulen&Co, budującej miejskie wodociągi. Zarzucił inżynierowi Hartiganowi niegospodarność i marnowanie zasobów miasta, a w rezultacie doprowadził do jego odejścia.

Jednocześnie zadbał, by budowa wodociągów została bez przeszkód doprowadzona do końca. Jego dziełem jest też powstanie w Lublinie nowoczesnej miejskiej rzeźni, a także pierwszej miejskiej elektrowni na Kośminku przy ulicy Długiej. Nadzór nad budową elektrowni sprawował osobiście, a budynek, dzięki bankowej pożyczce, udało się ukończyć w ciągu 13 miesięcy.

Z inicjatywy Antoniego Pączka w styczniu 1929 uruchomiona została Miejska Komunikacja Autobusowa. Na ulice Lublina wyjechało sześć autobusów MKA marki Skoda kursujących na dwóch liniach. Jedna z nich łączyła Dworzec PKP i Kalinowszczyznę. W czasach jego prezydentury dokończono budowę tunelu przy ulicy Bychawskiej (obecnie Kunickiego), zadbano o zmotoryzowanie Ochotniczej Straży Ogniowej czy rozbudowę Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w dzielnicy Dziesiąta.

Prezydent dbał też o finanse miasta, spłacając m.in. amerykańską pożyczkę. Kontrowersyjny i władczy, nie był lubiany przez wielu członków działających w Lublinie organizacji. Nie pomogła mu też częsta nieobecność na posiedzeniach rady, spowodowana wizytami sejmie. W rezultacie nie dokończył swojej prezydentury, po trzech latach był zmuszony do rezygnacji z pełnienia urzędu.

Wyprowadzka z Lublina

Po zakończeniu prezydentury tym mocniej zaangażował się w stawianą na pierwszym miejscu działalność polityczną. Zamieszkał w Warszawie, w 1930 został ponownie wybrany posłem na Sejm, tym razem z listy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. W czasie II wojny światowej brał udział w działalności konspiracyjnej, będąc współredaktorem pisma „Państwo Polskie” i „Robotnik Polski”. W jego domu mieściło się archiwum nielegalnych wydawnictw.

W czasie powstania warszawskiego, 22 sierpnia 1944 roku, został zatrzymany przez Niemców i umieszczony w obozie przejściowym w Pruszkowie, a następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego w Mauthausen. Po koniec wojny pracował przymusowo w fabryce samochodów Steyr na terenie Niemiec. Po uwolnieniu przez wojska amerykańskie współorganizował powrót więźniów do Polski jako prezes miejscowego Komitetu Polskiego. Po powrocie do kraju w 1945 roku został dyrektorem uzdrowiska w Kudowie Zdroju, a także radnym tego miasta.

W roku 1948 przeniósł się do Warszawy, gdzie podjął pracę w dyrekcji Przedsiębiorstwa Państwowego „Polskie Uzdrowiska”. Jego dawna niepodległościowa działalność i aktywność w PPS nie podobała się ówczesnym komunistycznym władzom i wkrótce Antoni Pączek został, z powodów politycznych, pozbawiony stanowiska. W lipcu 1951 roku pozbawiono go ostatecznie pracy, do której już nie powrócił. Wkrótce potem zmarł – 30 stycznia 1952 roku. Pochowany jest na cmentarzu powązkowskim. Był żonaty z Józefą z Majewskich, miał dwie córki: Halinę Wolską (pracowała jako urzędnik) i Kalinę Pniewską (została magistrem chemii). Jego dawaj bracia: Stanisław i Szymon – zginęli w czasie I i II wojny światowej.

Emilia Kalwińska