19 września, w 86. rocznicę bitwy pod Krasnymstawem, przy pomniku Żołnierzy Kampanii Wrześniowej w Kolonii Zastawie odbyły się uroczystości upamiętniające polskich żołnierzy poległych w bitwie. Organizatorem była Szkoła Podstawowa im. Juliusza Słowackiego w Małochwieju Dużym, która na co dzień sprawuje pieczę nad pomnikiem.
Uroczystość miała charakter wojskowy dzięki udziałowi kadetów z klasy wojskowej Zespołu Szkół Rolniczych w Siennicy Różanej pod dowództwem ppłk. rez. Sławomira Kułagi oraz Strażackiej Orkiestry Dętej z Tarnogóry, pod batutą kapelmistrza Józefa Czugały. Salwę honorową oddali członkowie Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Regiment Nieczaja”.
W uroczystości udział wzięli: starosta powiatu krasnostawskiego Janusz Szpak, wójt gminy Krasnystaw Wojciech Kowalczyk, przedstawiciel Urzędu Miasta Krasnystaw Radosław Dąbrowski, komendant Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Krasnymstawie st. kpt Kamil Bereza, zastępca komendanta powiatowego Policji w Krasnymstawie insp. Mariusz Panas oraz przedstawiciele służb mundurowych, radni, sołtysi, przedstawiciele organizacji społecznych i organizacji patriotycznych, oraz młodzież szkolna.
Modlitwę za poległych poprowadził ks. Jarosław Wójcik, dziekan dekanatu Krasnystaw-Wschód, kapelan Powiatowej Komendy Straży Pożarnej i Komendy Powiatowej Policji w Krasnymstawie, proboszcz parafii Św. Franciszka w Krasnymstawie. Druga część uroczystości odbyła się w budynku Szkoły Podstawowej w Małochwieju Dużym. Był koncert pieśni patriotycznych i wystawa modeli uzbrojenia; pojazdów wojskowych, czołgów okrętów i samolotów biorących udział w II wojnie światowej. Modele, ponad 70 sztuk, wykonał jeden z mieszkańców Małochwieja Dużego, a jego syn Marcin Podgórski podarował kolekcję szkole.
Bitwa pod Krasnymstawem stoczona w dniach 17-19 września była jednym z większych starć z niemieckim najeźdźcą w kampanii wrześniowej na Lubelszczyźnie. Był to rejon dwudniowych walk 39 rezerwowej Dywizji Piechoty dowodzonej przez gen. brygady Brunona Olbrychta i Kombinowanej Brygady Kawalerii dowodzonej przez płk. Adama Zakrzewskiego. Była to część dowodzonego przez gen. Stefana Dąb-Biernackiego Frontu Północnego.
Oddziały polskie miały za zadanie zdobyć zajęte przez Niemców miasto i otworzyć sobie drogę na południe, żeby pójść na pomoc walczącym w rejonie Tomaszowa Lubelskiego oddziałom „Lublin” i „Kraków”. Centrum walki było w Kolonii Zastawie i we wsi Łany. Tu walki trwały cały dzień. Wieczorem na teren walk do Zastawia przyjechał gen. Dąb-Biernacki i nakazał uderzenie na Zamość. Jeszcze tej samej nocy 29 Brygada Piechoty płk. Jana Bratro nacierała na Zamość. W bitwie o Krasnystaw zginęło 159 żołnierzy z czego 86 w Kolonii Zastawie i we wsi Łany. 27 września do Krasnegostawu weszły wojska sowieckie. J. Stachira
