O ile średnia długość życia kobiet w Chełmie nie odbiega dziś od średniej krajowej, to mężczyźni w Chełmie żyją sporo krócej niż statystyczny Polak. To najświeższe dane, oparte na nekrologach zamieszczonych na przestrzeni ostatnich tygodni. Wynika z nich, że przeciętny Chełmianin cieszy się emeryturą niewiele ponad 5 lat! Dlaczego różnica między długością życia kobiet i mężczyzn stale się powiększa, a panowie z Chełma wypadają w tych porównaniach jeszcze gorzej?
Z danych publikowanych corocznie przez GUS wynika, że mężczyźni w Polsce statystycznie żyją sporo krócej niż kobiety. W 2024 roku różnica ta wynosiła około 7-8 lat i była jednym z najwyższych wskaźników w Unii Europejskiej. W UE kobiety w 2024 roku średnio żyły 84,2 lata, a mężczyźni 79 lat. Tymczasem w Polsce średnia wynosiła 82,2 roku dla kobiet i 74,9 roku dla mężczyzn.
Według szacunkowych danych GUS w 2024 r. kobiety stanowiły 51,6 proc. ogółu ludności województwa lubelskiego. Na 100 mężczyzn przypadało średnio 107 kobiet. Jednocześnie struktura zgonów według płci wskazywała na nadumieralność mężczyzn – ich udział w ogólnej liczbie zgonów wyniósł prawie 52 proc.
Co prawda Urząd Statystyczny w Chełmie nie prowadzi ewidencji dotyczącej średniej długości życia mieszkańców, ale my przeanalizowaliśmy chełmskie nekrologi. Spośród 91 zawiadomień o śmierci opublikowanych między 17 lutego a 23 marca 2026 r. na stronie Chełmskiego Domu Pogrzebowego 49 dotyczyło mężczyzn, a 42 kobiet. Średni wiek zmarłego mężczyzny wynosił 70,35 roku, natomiast kobiety – 81,55 roku. Skąd u nas ta różnica jest tak duża?
Przyczyny tego stanu są zarówno biologiczne – dzięki dwóm chromosomom X panie są lepiej „chronione” przed niektórymi schorzeniami – ale ogromne znaczenie, jak podkreśla lek. Katarzyna Woźniak, mają także czynniki behawioralne.
– Kobiety korzystają m.in. z ochronnego działania estrogenów na układ sercowo-naczyniowy w okresie przedmenopauzalnym, a posiadanie dwóch chromosomów X zapewnia lepszą kompensację niektórych defektów genetycznych. Jednak to czynniki związane ze stylem życia odgrywają równie dużą, jeśli nie większą, rolę – mężczyźni statystycznie częściej palą tytoń, ryzykownie spożywają alkohol, rzadziej zgłaszają się na badania profilaktyczne i częściej giną z przyczyn zewnętrznych, takich jak wypadki czy urazy. Do tego dochodzą choroby układu krążenia i nowotwory, które u mężczyzn rozwijają się wcześniej i przebiegają ciężej. Co istotne, ta różnica nie jest czymś niezmiennym – w krajach, gdzie mężczyźni prowadzą zdrowszy tryb życia i mają lepszy dostęp do profilaktyki, dystans między płciami jest wyraźnie mniejszy. To pokazuje, jak ogromne znaczenie ma edukacja zdrowotna i regularne badania kontrolne, szczególnie wśród mężczyzn – mówi lek. Katarzyna Woźniak.
Znaczenie mają także warunki pracy. Mężczyźni częściej wykonują zawody niebezpieczne. Z danych ZUS wynika, że większość wypadków przy pracy dotyczy właśnie ich, a w przypadku wypadków śmiertelnych stanowią oni aż 95 proc. wszystkich ofiar.
Mimo tych statystyk to do kobiet częściej adresowane są programy profilaktyczne, a przynajmniej tak było do tej pory, i kobiety łatwiej potrafią się organizować w różnego rodzaju stowarzyszeniach czy fundacjach i walczyć o swoje prawa jako pacjentki.
Zapytaliśmy w chełmskim ratuszu, czy w związku z postępującym trendem krótszej długości życia mężczyzn oraz obserwowaną nadumieralnością tej grupy miasto prowadzi lub rozważa przygotowanie bądź wdrożenie programu adresowanego do mężczyzn, który miałby na celu promowanie regularnych badań profilaktycznych oraz zachęcanie do prowadzenia zdrowszego stylu życia.
– Urząd Miasta w pierwszej kolejności promuje bezpłatne badania profilaktyczne finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Obejmują one również działania skierowane do mężczyzn, realizowane m.in. podczas kampanii takich jak „Niebieski Listopad – Męska sprawa. Profilaktyka raka prostaty i jąder”. Ponadto Miasto Chełm prowadzi programy profilaktyczne skierowane do mieszkańców, których głównym celem jest promocja i ochrona zdrowia, edukacja zdrowotna oraz upowszechnianie zdrowego stylu życia. Należą do nich Program Promocji i Ochrony Zdrowia w Mieście Chełm, Program Promocji i Ochrony Zdrowia Psychicznego w Mieście Chełm oraz Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Chełmie. Zakres działań przewidzianych w tych programach jest szeroki i obejmuje wszystkich mieszkańców miasta, zarówno kobiety, jak i mężczyzn – przekazał Kacper Jasyk z UM Chełm. (w)
