Zapomniany cmentarz, zapomniani polegli

SIELEC - cmentarz.

W Sielcu, w gminie Leśniowice, niedaleko kapliczki św. Anny, stoją ruiny cerkwi unickiej. Na otaczającym ją cmentarzu spoczywają powstańcy styczniowi, wśród nich trzej oficerowie, którzy zginęli w starciu pod Mołodutynem lub zmarli od odniesionych tam ran. Po powstańczych mogiłach nie ma dziś śladu.

Na ziemi chełmskiej stoczono ponad 20 bitew i potyczek powstania styczniowego. Do ostatniej bitwy doszło 16 lutego 1864 roku w Kumowie. Na cmentarzu unickim w Sielcu pochowano tych, którzy polegli w walce „za wolność waszą i naszą”. Dziś o wielu z nich nikt już nie pamięta.

Hrabia Ludwik Mycielski urodził się w 1837 roku w Chocieszowicach, w Wielkim Księstwie Poznańskim. Na wieść o wybuchu powstania przedostał się do Królestwa Polskiego i dotarł do obozu Mariana Langiewicza. Jako rotmistrz brał udział w organizowaniu powstańczej kawalerii. Pod koniec powstania trafił do oddziału Tomasza Wierzbickiego, z którym walczył pod Turobinem, Skierbieszowem i Chełmem.

2 listopada 1863 roku na rozkaz Wierzbickiego rotmistrz Mycielski wyruszył na czele niewielkiego podjazdu konnego na rekonesans w okolice Strachosławia. Pod Mołodutynem powstańcy natknęli się na rosyjskich dragonów. Mycielski, dwukrotnie ugodzony pałaszem, spadł z konia i został zarąbany przez Rosjan. Razem z nim zginął jego przyjaciel, porucznik Seweryn Finke z Lublina. Obu pochowano w podziemiach cerkwi na cmentarzu unickim w Sielcu. Ich zgony odnotował w parafialnej księdze pod numerami 105 i 106 zastępca proboszcza z Kumowa, ks. Leonard Puczkowski.

Porucznik Giovanni Battista Belotti, oficer Garibaldiego, na wieść o wybuchu powstania zgłosił się na ochotnika. Trafił do formujących się oddziałów Mariana Borelowskiego, ps. „Lelewel”, które skupiały tysiąc ochotników różnych narodowości i działały na południu województwa lubelskiego. Po rozbiciu oddziału Borelowskiego w bitwie pod Sowią Górą koło Batorza Belotti dołączył do oddziału Kozłowskiego i Wierzbickiego.

2 listopada 1863 roku oddział starł się pod Mołodutynem koło Chełma z kolumną wojsk rosyjskich. Ciężko rannego i nieprzytomnego Belottiego przewieziono do szpitala powstańczego w Sielcu. Zmarł następnego dnia i również został pochowany na miejscowym cmentarzu unickim.

Szpital urządzono w podziemiach kaplicy zamkowej, na terenie dawnych fortyfikacji. Do dziś zachowały się tam basteja i fragment muru kurtynowego. Gdy Rosjanie odkryli szpital, dobili rannych. Pochowano ich w bezimiennych mogiłach ziemnych na cmentarzu unickim w Sielcu.

Na cmentarzu spoczywa także 46 powstańców poległych pod Mołodutynem i Kumowem. Tożsamość części z nich udało się ustalić dzięki księgom parafialnym i przekazom historycznym. W krypcie pod ruinami cerkwi rotmistrz Mycielski i porucznik Finke spoczywają obok siebie w żeliwnych trumnach. Obok nich pochowano porucznika Belottiego w drewnianej trumnie.

Po powstańczych mogiłach nie ma już śladu, a z unickich grobów i samej cerkwi pozostały jedynie fragmenty. W ruinach wciąż widać ślady dewastacji i profanacji. Jak się to ma do Bożych przykazań i przepisów chroniących miejsca pochówku?

Systematyczna dewastacja cerkwi zaczęła się w 1945 roku. W czasach PRL cmentarz zarósł krzakami, a cerkiew stała się celem „poszukiwaczy skarbów”, złodziei i wandali. Zniszczono wejście do krypt grobowych. Z czasem je zabezpieczono, a wolontariusze częściowo uporządkowali teren. Cmentarz wpisano na listę miejsc pamięci narodowej.

Rotmistrza Mycielskiego upamiętniono w jego rodzinnych stronach. Kilka lat po jego śmierci w parku pałacowym w Smogorzewie stanął pomnik. To majątek, który Ludwik otrzymał od ojca. Na przełomie XIX i XX wieku pomnik przeniesiono do Gębic, do majątku należącego do jego siostry. W setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości samorząd gminy Pępowo odrestaurował pomnik.

SIELEC – cmentarz. Kaplica w 1935 roku.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco!

Herb gmina Leśniowice
Wiadomości lokalne

gmina Leśniowice

Wszystkie artykuły z: gmina Leśniowice
Najnowsze Wydanie
2026-11-16 Nowy Tydzień tygodnik lokalny
5,00zł Kup Gazetę