W jej pieśniach wciąż żyje historia

Od trzynastu lat pielęgnuje tradycyjny śpiew ludowy, przypominając pieśni, które przez pokolenia towarzyszyły mieszkańcom naszego regionu. Ma na swoim koncie prestiżowe nagrody i wyróżnienia, ale największą satysfakcję daje jej świadomość, że poprzez śpiew ocala od zapomnienia cząstkę historii. Zapraszamy na spotkanie z kolejną bohaterką cyklu „Blisko Kultury z Nowym Tygodniem – Historia zapisana w pieśniach” – Emilią Gryniuk z gminy Leśniowice.

Od „Sielanek” do solowych występów

Emilia Gryniuk swoją przygodę ze śpiewem ludowym rozpoczęła w 2013 roku, dołączając do zespołu „Sielanki” ze swojej rodzinnej miejscowości, Sielca w gminie Leśniowice. Zespół już nie istnieje, ale jego dorobek artystka pielęgnuje do dziś. Tradycyjne pieśni od początku były dla niej czymś więcej niż tylko muzyką. Pozwalały poznawać lokalną historię, budować więzi z ludźmi i podtrzymywać dziedzictwo przekazywane z pokolenia na pokolenie.

To właśnie w „Sielankach” zdobywała doświadczenie sceniczne i rozwijała swoje umiejętności wokalne. Z czasem, zachęcana przez bardziej doświadczone koleżanki z zespołu, postanowiła spróbować sił jako solistka. Przełomowy okazał się rok 2018, kiedy zadebiutowała na XX Powiatowym Przeglądzie Zespołów Śpiewaczych, Kapel i Śpiewaków Ludowych. Choć towarzyszyła jej duża trema, ciepłe przyjęcie występu zmotywowało ją do dalszej pracy.

– Śpiewanie rozpoczynałam w zespole „Sielanki”, więc śpiew zespołowy doskonale znam i bardzo szanuję – mówi pani Emilia. – Trzeba włożyć ogrom pracy, by uzyskać takie efekty jak nasze lokalne zespoły. Po udanym solowym debiucie nadal śpiewałam i w zespole, i solo, jednak z czasem starsze członkinie zespołu odchodziły, więc moja dalsza działalność była naturalną kontynuacją tej drogi, a jednocześnie przestrzenią na artystyczną ekspresję. Obecnie kontynuuję działalność i dorobek zespołu, ale już jako samodzielna śpiewaczka i strażniczka tradycji.

Pieśni, w których zapisana jest historia

W swoim repertuarze Emilia Gryniuk skupia się przede wszystkim na tradycyjnych pieśniach pogranicza, kontynuując w ten sposób dorobek „Sielanek”. Śpiewa pieśni obrzędowe, obyczajowe, weselne, rekruckie i zalotne. Każda z nich opowiada jakąś historię, przypomina dawne zwyczaje i pozwala lepiej zrozumieć życie minionych pokoleń.

Szczególne miejsce w jej repertuarze zajmują pieśni weselne. Artystkę urzeka ich różnorodność oraz to, że towarzyszyły wszystkim etapom dawnych obrzędów weselnych. Ceni również ich melodie, które doskonale współgrają z tradycyjną techniką śpiewu, zwaną białym śpiewem.

Tradycja widoczna także w stroju

O przywiązaniu artystki do regionalnego dziedzictwa świadczy nie tylko repertuar, ale również strój, w którym występuje na scenie. Emilia Gryniuk nosi strój nadbużański, charakterystyczny dla pogranicza chełmsko-wołyńskiego. Niektóre jego elementy mają nawet sto lat.

Na strój składają się m.in. lniana koszula i fartuch ozdobione taśmami z tradycyjnymi wzorami, wełniana kamizelka, wełniana spódnica w pionowe pasy, czarne wiązane trzewiki, korale oraz chusta na głowę. Dla pani Emilii zakładanie tego stroju na każdy występ jest powodem do dumy i wyrazem szacunku dla tradycji.

W tym roku część elementów jej stroju uszyto na nowo, z dbałością o tradycyjny krój i odpowiednie tkaniny. Artystka ma również letni zestaw z szarego lnu, uzupełniony niebieskimi dodatkami.

Sukcesy na prestiżowych festiwalach

Talent, konsekwencja i zamiłowanie do tradycyjnego śpiewu przyniosły Emilii Gryniuk uznanie na najważniejszych festiwalach muzyki ludowej w Polsce. Do swoich największych sukcesów zalicza zdobycie I nagrody w kategorii solistów śpiewaków na 52. Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym. To jedno z najważniejszych wydarzeń dla artystów pielęgnujących tradycyjną muzykę.

Na swoim koncie ma również pierwsze miejsce w Turnieju Muzyków Prawdziwych w Szczecinie w 2021 roku oraz drugie miejsce na 52. Sabałowych Bajaniach w Bukowinie Tatrzańskiej. Dwukrotnie zdobywała też III nagrodę na festiwalu w Kazimierzu Dolnym, a w Bukowinie Tatrzańskiej otrzymała wyróżnienie. W 2021 roku przyznano jej tytuł „Zasłużony dla Powiatu Chełmskiego”.

Artystka podkreśla jednak, że równie ważne są dla niej występy podczas lokalnych wydarzeń, spotkania z publicznością i możliwość dzielenia się swoją pasją. Szczególne miejsce w jej wspomnieniach zajmują wyjazdy do Kazimierza Dolnego.
– Występy na tamtejszej scenie są niezwykle poruszające dla artystów, ale też dla słuchaczy – mówi pani Emilia. – Spotkania ze słuchaczami są cennym doświadczeniem, bo dzięki nim wiemy, że nasza pasja daje wiele radości innym. Poza tym każdy wyjazd i występ, który się odbył przez te 13 lat, zawsze przynosił mi dużo uśmiechu, a czasem też łzy wzruszenia.

Ocalić pieśni i smaki dzieciństwa

Zapytana, czym jest dla niej śpiewanie, Emilia Gryniuk odpowiada bez wahania, że to największa pasja, którą kocha i która towarzyszy jej już przez połowę życia. Śpiew pozwala jej oderwać się od codzienności, a jednocześnie daje poczucie, że robi coś naprawdę ważnego.

– Dzięki śpiewaniu ratuję od zapomnienia kawałek historii i jest to piękna misja – mówi nasza rozmówczyni.

Śpiew nie jest jedyną pasją pani Emilii. Interesuje się również tradycyjną kuchnią regionalną i chętnie przygotowuje potrawy według przepisów przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Szczególnie ciekawią ją różnice w sposobach przyrządzania tych samych dań w poszczególnych rodzinach, nawet w obrębie jednej miejscowości. To kolejny sposób poznawania i pielęgnowania lokalnego dziedzictwa.

Plany artystki na przyszłość koncentrują się przede wszystkim na poszukiwaniu i ocalaniu dawnych pieśni regionu oraz kontynuowaniu artystycznego dorobku „Sielanek”.

– Chciałabym również dzielić się swoim doświadczeniem z innymi – mówi pani Emilia. – Chętnie nawiążę współpracę i pomogę każdemu, kto chciałby poznać lokalne pieśni i nauczyć się tradycyjnego śpiewu.

Osoby zainteresowane nauką tradycyjnego śpiewu i poznawaniem regionalnych pieśni mogą skontaktować się z Samorządowym Ośrodkiem Kultury w Leśniowicach, tel. 82 567 63 33.

Artykuł powstał w ramach cyklu „Blisko Kultury z Nowym Tygodniem – Historia zapisana w pieśniach”,
realizowanego w ramach programu „Blisko Kultura”, finansowanego
przez Ministerstwo Kultury
i Dziedzictwa Narodowego.