Gdyby żył, 14 września, w uroczystość Podwyższenia Krzyża Świętego, skończyłby 71 lat. Skromny ksiądz z malutkiej wioski Jerzy Popiełuszko, który został bestialsko zamordowany 19 października 1984 roku, stał się dla Polaków symbolem wiary i wolności.
Jego kult rozwija się na całym świecie, a duchowy testament można zamknąć jednym zdaniem: „Nie daj się zwyciężyć złu, zło dobrem zwyciężaj”. Pogrzeb męczennika zgromadził od 600 do 800 tys. osób. Do jego grobu pielgrzymowało już ponad 20 milionów osób, w tym dwaj papieże, prezydenci i premierzy, politycy, ludzie kultury i zwyczajni ludzie, w tym też określający siebie jako niewierzących.
Wyzdrowienie 14 września
Po zakończonym procesie uznania domniemanego cudu przybywa na Żoliborz bardzo dużo Francuzów, bowiem bezpośrednim powodem otwarcia procesu kanonizacyjnego 20 września 2014 roku stało się nadzwyczajne uzdrowienie 56-letniego mieszkańca Francji Francoisa Audelana. Ojciec trzech córek od 11 lat był chory na przewlekłą, nietypową białaczkę. W listopadzie 2011 nastąpiło gwałtowne pogorszenie jego stanu zdrowia, utrudniające samodzielne chodzenie. W sierpniu 2012 r. chory znalazł się w szpitalu, nieprzytomny w ostatnim stadium choroby, więc lekarze nie dawali mu żadnych szans. Ksiądz, który przybył z ostatnim namaszczeniem – Bernard Brien, ze względu na to, że nieco wcześniej odwiedził grób polskiego męczennika, zostawił choremu obrazek beatyfikowanego i intensywnie modlił się za jego pośrednictwem o uzdrowienie chorego, tym bardziej, że był z sakramentem chorych 14 września, w dniu urodzin ks. Jerzego, a także swoich. Obaj urodzili się jednego dnia i tego samego roku – 1947 roku. Gdy kapłan wyszedł, nieprzytomny chory nie dosyć, że otworzył oczy, to 7 grudnia 2012 roku opuścił szpital bez śladu choroby.
Po pewnym czasie został o tym poinformowany biskup diecezji Creteil, który, jak się okazało, również rok wcześniej modlił się przy grobie beatyfikowanego 6 czerwca 2010 roku w Warszawie ks. Jerzego Popiełuszki.
Beatyfikacja
Mszy św. beatyfikacyjnej przewodniczył abp Angelo Amato, prefekt Kongregacji ds Kanonizacyjnych, który w imieniu papieża Benedykta XVI odczytał akt beatyfikacyjny. Wraz z nim w mszy św. uczestniczyło ok. 100 kardynałów, arcybiskupów i biskupów o, 1.6 tys. kapłanów i ok. miliona wiernych. Relikwie męczennika czczone są w ponad tysiącu kościołach na całym świecie w krajach tak odległych, jak Uganda, Boliwia, czy Peru. Ale ks. Jerzy jest przede wszystkim współczesnym wzorcem świętości i patriotyzmu dla Polaków. Trudno się oprzeć wrażeniu, że w męczeństwie był podobny do swego Mistrza. On też słyszał: „pójdziesz na krzyż”
Alfons Popiełuszko, bo takie imię otrzymał na chrzcie po swoim wuju, członku partyzantki AK-owskiej, który w wieku 21 lat zginął, już po wojnie, z rąk sowieckich, urodził się w święto Podwyższenia Krzyża 14 września 1947 roku we wsi Okopy k. Suchowoli na Białostocczyźnie. Duży wpływ na wybór imienia miał też kult dla Alfonsa Liguorli, założyciela redemptorystów, którego postać wywarła silny wpływ na Mariannę, mamę przyszłego męczennika, kobietę o silnej, wrodzonej świadomości, że jest narzędziem w ręku Opatrzności Bożej. Wraz z mężem Władysławem Marianna Popiełuszko bardzo troszczyła się o religijne wychowanie swych dzieci. Alek miał czwórkę rodzeństwa. Siostrzyczka zmarła w dzieciństwie. Do szkoły w Suchowoli chodził codziennie ponad 4 kilometry. Po szkole bawił się w księdza. Wzorem był dla niego o. Maksymilian Kolbe, o którym przeczytał jako dziecko w babcinym „Rycerzu Niepokalanej”.
Trudna droga kapłana
Do Wyższego Metropolitarnego Seminarium Duchownego w Warszawie wstąpił w 1965 roku. Jako kleryk musiał odbyć zasadniczą służbę wojskową w specjalnej jednostce w Bartoszycach. Tu po raz pierwszy na własnej skórze odczuł, jak smakuje reżim komunistyczny, kiedy musiał stać bez butów na mrozie i biegać w pełnym rynsztunku po schodach. Miał sadystycznego dowódcę plutonu, który uczył go pływać, wiążąc w pasie liną, wrzucając do basenu. Dopiero, kiedy chłopak zaczynał tonąć, wyciągał go na powierzchnię, stąd później taki uraz do wody, który miał ks. Jerzy.
Pobyt w wojsku mocno nadwerężył jego zdrowie i po powrocie do seminarium walczył o życie w Instytucie Gruźlicy w Warszawie. W 1971 roku zmienił imię na Jerzy. Święcenia kapłańskie przyjął z rąk Prymasa Tysiąclecia Stefana Wyszyńskiego 29 maja 1972 roku. W czerwcu tego roku otrzymał nominację na wikariusza parafii pw. Trójcy Świętej w Ząbkach k. Warszawy. Potem była parafia Matki Bożej Królowej Polski w Aninie i parafia Dzieciątka Jezus na Żoliborzu, a pod koniec maja 1980 roku trafił do parafii św. Stanisława Kostki na Żoliborzu, gdzie proboszczem był charyzmatyczny kapelan AK ks. Teofil Bogucki. Do kościoła na Żoliborzu przyszli za nim studenci z kościoła św. Anny, gdzie w podziemiach w każdy pierwszy piątek miesiąca odprawiał dla nich mszę św. W momencie, gdy w sierpniu 1980 roku zaczęły się strajki, ks. Jerzy trafił do świata robotników, odprawiając mszę św. dla kilku tysięcy hutników, strajkujących na pierwszej zmianie. Wieczorem odprawił kolejną i następne, docierając do ich serc i udzielając im wsparcia.
Kapelan
W listopadzie 1981 roku wybuchł strajk okupacyjny w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarnictwa. Ks. Jerzy przedzierał się przez kordony milicji, bo nie chciał by młodzi patrioci pozostali sami w tak trudnym doświadczeniu. Wspominają go do tej pory, bo kształtował ich charaktery i pomagał brać odpowiedzialność za życie w przyśpieszonym tempie.
Gdy rankiem 13 grudnia 1981 r. gen. Wojciech Jaruzelski ogłosił w Polsce stan wojenny, ks. Jerzy nie został internowany tylko dlatego, że ukryła go zaprzyjaźniona rodzina.17 stycznia 1982 roku ks. Popiełuszko odprawił pierwszą mszę za ojczyznę. Z miesiąca, na miesiąc te msze cieszyły się coraz większą popularnością. Zaczęli na nie przyjeżdżać ludzie z różnych stron kraju: robotnicy, studenci, intelektualiści, co coraz bardziej rozwścieczało rządzących komunistów. 19 maja 1983 roku ks. Jerzy poprowadził pogrzeb Grzegorza Przemyka. We września tego roku odprawił mszę św. na częstochowskich wałach, gdyż zorganizował pielgrzymkę ludzi pracy na Jasną Górę. Władze państwowe zaczęły wywierać coraz większe naciski na warszawską kurię, by przenieść niewygodnego księdza na prowincję.
Akcja „Popiel”
Akcję rozpracowywania ks. Popiełuszki o kryptonimie „Popiel” rozpoczęto najprawdopodobniej w drugiej połowie 1982 roku. Inwigilację prowadziło czterech tajnych współpracowników Służby Bezpieczeństwa. Szczególnie aktywny wśród nich był ks. Michał Czajkowski – „Jankowski”. Zaczęły się liczne prowokacje. Ks. Jerzy był coraz częściej śledzony, atakowany, podsłuchiwany. Był też wielokrotnie przesłuchiwany. Jego pokój był rewidowany, a nawet osadzono go na jakiś czas w areszcie. Po wypuszczeniu go działania Służby Bezpieczeństwa nasiliły się. Pojawiły się męczące wezwania na milicję i regularne przesłuchania. Ksiądz czuł się coraz bardziej osaczony i zaszczuty. Przez pierwsze miesiące 1984 roku wzywano go kilkanaście razy na przesłuchanie. Krąg nienawiści się zacieśniał. Zastraszyć próbowano nie tylko księdza, ale i jego przyjaciół.
Rodzinne Okopy odwiedził ostatni raz we wrześniu 1984 roku. Wspominał to 14-letni wówczas bratanek księdza, Marek Popiełuszko mieszkający obecnie na stałe w USA. Ks. Jerzy podczas tej wizyty zostawił matce sutannę do zaszycia mówiąc, że odbierze ją następnym razem lub zostanie na pamiątkę. Wychodząc z domu, obejrzał się i powiedział do ojca, żeby nie płakać, jeśli zginie. Szykany i naciski władz, rosnące zagrożenie oraz kłopoty zdrowotne były przyczyną, dla której prymas Józef Glemp zaproponował ks. Jerzemu wyjazd na studia do Rzymu, pozostawiając jednak decyzję samemu zainteresowanemu. Popiełuszko z propozycji nie skorzystał.
Morderstwo i ujawnienie prawdy o nim wywołało ogromny wstrząs i oburzenie społeczne. Z pogrążonymi w żałobie Polakami solidaryzował się św. Jan Paweł II. Specjalne oświadczenie wydał też prezydent USA Ronald Reagan.
Proces beatyfikacyjny wszczęto po 13 latach. Ks. Jerzy poniósł ofiarę ze swojego życia, do końca pozostając wierny Chrystusowi. Ucisk i prześladowanie nie odłączyło go od miłości, nawet gdy przyszło zagrożenie zdrowia i życia. Zostawił jasne przesłanie: że należy kochać wszystkich i mimo wszystko, a najlepszym lekarstwem na choroby tego świata jest miłość i że tylko ona może otworzyć zamknięte serca.
Machina przemocy
W tzw. procesie toruńskim trzej oficerowie MSW: kpt. Grzegorz Piotrowski, por. Leszek Pękala i por. Waldemar Chmielewski, oskarżeni o uprowadzenie, torturowanie i zabójstwo, zostali skazani na 25, 15 i 14 lat pozbawienia wolności. Karę 25 lat pozbawienia wolności za sprawstwo kierownicze zbrodni Wojewódzki Sąd w Toruniu wymierzył też płk Adamowi Pietruszce. W wyniku interwencji Czesława Kiszczaka złagodzono im karę. W 2001 r. Grzegorz Piotrowski był już na wolności. Oficjalna wersja uprowadzenia i morderstwa była wielokrotnie kwestionowana. Pod koniec 2002 roku prokurator Andrzej Witkowski z pionu śledczego IPN w Lublinie zasugerował nową wersję zabójstwa ks. Popiełuszki zakładającą, że Jerzy Popiełuszko, zginął 25 października, po kilkudniowych torturach w bunkrach w Borze Kazańskim. Hipoteza ta nie została jednak potwierdzona. Dwóch świadków, którzy twierdzili, że widzieli, iż ciało zostało wrzucone z mostu na tamie nocą z 25 na 26 października, podważając oficjalną wersję śmierci kapelana Solidarności, zginęło w ciągu tygodnia, podobnie jak zginęła żona brata ks. Jerzego – Stanisława, który nie godził się z oficjalną wersją okoliczności śmierci brata, przez co mu grożono. Bardzo szybko po złożeniu zeznań zginęli też dwaj płetwonurkowie policyjni, którzy po dwudziestu latach odwołali wcześniejsze zeznania i powiedzieli prokuratorowi Witkowskiemu, jak wyglądało ciało księdza po wyłowieniu z zalewu na Wiśle pod Włocławkiem.
25 lat po śmierci, 13 października 2009 roku, ks. Jerzy Popiełuszko został pośmiertnie odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Orderem Orła Białego. W 1984 roku odznaczony był Gwiazdą Wytrwałości.
W ponad 70 miastach ulice, ronda, place i pomniki noszą imię zamordowanego księdza, w tym w Lublinie, ale też w Chicago i Nowym Jorku. Wiele polskich szkół i kaplic nosi jego wezwanie. Lubelska kaplica pw. ks. Jerzego Popiełuszki znajduje się na terenie Centrum Jana Pawła II przy ul. Biskupa Fulmana. Została erygowana przez abpa Józefa Życińskiego w dniu beatyfikacji męczennika. Od 13 czerwca 2010 roku posiada ona relikwie przyszłego świętego. Jak stwierdził ks. prof. Józef Naumowicz, notariusz procesu kanonizacyjnego w wywiadzie dla KAI z grudnia 2017 roku, wszystko wskazuje, na to, że śmierć 61-letniego F. Audelana w 2017 roku nie miała nic wspólnego ze wznowieniem choroby nowotworowej, z której został cudownie uleczony za przyczyną polskiego kapłana.
Elżbieta Kasprzycka
