Pamięć o okupacyjnej gehennie

1 września samorządowcy, przedstawiciele służb mundurowych i związków kombatanckich uczestniczyli w obchodach 81. rocznicy wybuchu drugiej wojny światowej. Oddano hołd poległym w najkrwawszym konflikcie w historii ludzkości. Chełmianie też odczuli okupacyjną gehennę.

Dorota Cieślik – wiceprezydent Chełma, posłowie na Sejm RP – Anna Dąbrowska-Banaszek, Monika Pawłowska i Krzysztof Garbczuk, a także przedstawiciele władz województwa, powiatu chełmskiego, związków kombatanckich, służb mundurowych oraz lokalnych instytucji uczestniczyli 1 września br. we mszy świętej w intencji ofiar II wojny światowej, celebrowanej w Bazylice NNMP. Po nabożeństwie w asyście pocztów sztandarowych złożono wieńce w Mauzoleum na Górze Chełmskiej, pod tablicą Cmentarza Wojennego przy ul. J. Młodowskiej oraz pod pomnikiem 27. WDP Armii Krajowej w Parku Miejskim.

Podczas uroczystości przypomniano o bohaterskiej walce Polaków na frontach wojennych, w tym żołnierzy stacjonującego w Chełmie 2 Pułk Artylerii Ciężkiej Ziemi Chełmskiej im. Hetmana Jana Zamoyskiego. I dywizjon chełmskiego 2 PAC po zmobilizowaniu, tuż przed 1 września opuścił Chełm i transportem kolejowym udał się w obszar działania Armii „Pomorze”.

6 września został przydzielony do 4 Dywizji Piechoty i przegrupował się w rejon Kutna. 14 września wspierał natarcie oddziałów dywizji na Dąbkowice, a 17 września znalazł się w okrążeniu i wskutek dużych strat od lotnictwa żołnierze poddali się. Dowództwo 2 pac wraz z II dywizjonem skierowano do Dęblina, a następnie do formującej się nowej armii.

Do Chełma wojna dotarła 8 września 1939 r. W dzień odpustu niemieckie lotnictwo przeprowadziło naloty głównie na dworzec i ul. Kolejową. Pod Sawinem odparto niemieckie natarcie w kierunku Chełma. 11 września miasto i jego okolice zapełniły się żołnierzami z rozbitych Armii „Prusy” i „Modlin”, a Chełm stał się ośrodkiem formowania Frontu Północnego. Chełmianie przeżyli gehennę okupacyjną.

Przy obecnej ul. Partyzantów i Lwowskiej istniało getto, które zostało krwawo zlikwidowane przez hitlerowców w październiku 1942 r., a na obrzeżach ówczesnego Chełma zlokalizowano obóz jeniecki (stalag 319) – jeden z największych na terenach polskich, bo liczący ok. 200 tys. jeńców, z których przeżyło niewielu. (opr. mo, fot. UM Chełm)