Zespół „Swojska Nuta” z Rejowca Fabrycznego od ponad dekady przypomina mieszkańcom regionu, jak brzmią pieśni śpiewane niegdyś w rodzinnych domach, a podczas swoich występów ożywia także dawne zwyczaje i obrzędy. Choć zespół tworzą seniorzy, ich zapału i pomysłów mógłby pozazdrościć niejeden młodszy skład.
Początki „Swojskiej Nuty” związane są z Klubem Seniora. To właśnie tam jej przyszli członkowie spotykali się, by porozmawiać, wspólnie spędzić czas i pośpiewać.
– Początkowo działalność naszej grupy skupiała się na kultywowaniu tradycji. Wspólnie z siostrą przygotowałyśmy Wieczór Pieśni Patriotycznych z okazji 11 listopada, który został bardzo dobrze przyjęty. Organizowaliśmy także warsztaty wykonywania ozdób choinkowych i dekoracji wielkanocnych, wigilię. Z czasem wspólne śpiewanie stało się naszą ulubioną formą spędzania czasu i tak zrodził się pomysł stworzenia zespołu, który mógłby prezentować dawne pieśni szerszej publiczności – wspomina Janina Posturzyńska, kierownik i „dobry duch” zespołu.
Z czasem „Swojska Nuta” zaczęła przygotowywać widowiska obrzędowe, łączące muzykę, taniec i teatr oraz opowiadające o dawnym życiu mieszkańców regionu. Jednym z pierwszych większych przedsięwzięć było widowisko „Obrzędy Weselne”. Jego premiera miała miejsce w kwietniu 2018 roku. Publiczność przyjęła je bardzo entuzjastycznie.
– Przed występem niektórzy się denerwowali, że zapomną tekstu. Mówiłam wtedy, że jeśli tak się stanie, mają mówić własnymi słowami. Oczywiście nikt swojej roli nie zapomniał. Były wiersze, pieśni i tańce. Wszystko się udało i zostało bardzo dobrze przyjęte przez publiczność. Później byliśmy zapraszani do wielu miejsc – wspomina pani Janina.
„Swojska Nuta” przygotowała również widowiska poświęcone nocy świętojańskiej i sobótkowym zwyczajom. Nie zabrakło w nich puszczania wianków, ogniska, tańców oraz „Pieśni Świętojańskiej o Sobótce” Jana Kochanowskiego. Jezioro, które w dawnych czasach było naturalną scenerią takich obrzędów, zastąpiono basenem. Ważną rolę odgrywały stroje i rekwizyty. Co ciekawe, wiele z nich seniorzy przygotowywali własnoręcznie.
Sercem i filarem zespołu jest Janina Posturzyńska – osoba obdarzona wieloma talentami i ogromną energią. Śpiewa, przygotowuje występy, maluje i pisze wiersze. Ma również duży wpływ na repertuar „Swojskiej Nuty”. Wiele wykonywanych przez grupę utworów to pieśni, które pani Janina pamięta jeszcze z dzieciństwa. Słyszała je w rodzinnym domu, od taty i babci, i po latach postanowiła ocalić je od zapomnienia.
– Nasz repertuar jest bogaty i zróżnicowany. To przede wszystkim dawne pieśni, które pamiętamy z rodzinnych domów, ale nie tylko. W zależności od okazji wykonujemy także pieśni patriotyczne, maryjne czy biesiadne – mówi.
Szczególne miejsce w sercu pani Janiny zajmuje także kultura cygańska. Jej fascynacja zaczęła się w dzieciństwie, kiedy w rodzinnym Pawłowie (gm. Rejowiec Fabryczny) zatrzymywały się cygańskie tabory.
– Rodzice przestrzegali mnie przed Cyganami, ale bardzo ciągnęło mnie, żeby posłuchać ich muzyki, zobaczyć, jak tańczą i obejrzeć ich barwne stroje. Podpatrywałam ich więc z ogromnym zainteresowaniem – wspomina.
Wyrazem tego uwielbienia było przygotowane przez „Swojską Nutę” widowisko „Biesiada Cygańska”, w którym nie zabrakło muzyki romskiej, wierszy Papuszy oraz opowieści o kulturze i tradycjach Romów.
„Swojska Nuta” to zespół seniorów – średnia wieku jego członków to ok. 70 lat. Mimo to podczas występów nikomu nie brakuje wigoru. Seniorzy przyznają, że próbowali zainteresować wspólnym śpiewaniem młodsze pokolenie, ale chętnych brakuje.
– Dwa lata temu próbowałam zachęcić młodsze panie; pytałam, czy nie chciałyby do nas dołączyć, ale niestety brakuje chętnych. Każdy ma swoje sprawy, pracę, obowiązki – przyznaje Janina Posturzyńska.
Na przestrzeni lat zespół wielokrotnie reprezentował Rejowiec Fabryczny podczas przeglądów, festiwali, konkursów i lokalnych uroczystości. Występował w domach kultury, podczas wydarzeń miejskich i gminnych, a także na przeglądach zespołów śpiewaczych. Wielokrotnie wracał z nagrodami i wyróżnieniami.
Wśród sukcesów grupy są m.in. wyróżnienie na Międzypowiatowym Festiwalu Zespołów Śpiewaczych w Werbkowicach w 2018 roku, a także pierwsze miejsca na Nadwieprzańskim Festiwalu Pieśni Ludowych w Trawnikach w 2021 roku oraz na Przeglądzie Pieśni i Przyśpiewek Ludowych w Rejowcu w 2021 i 2022 roku. Zespół triumfował również podczas Przeglądu Pieśni Maryjnych w Pawłowie w 2023 roku.
Na koncie „Swojskiej Nuty” są także liczne drugie i trzecie miejsca oraz wyróżnienia zdobywane w kolejnych latach, m.in. podczas przeglądów pieśni maryjnych, kolęd i pastorałek, pieśni dożynkowych, piosenki strażackiej czy festiwali piosenki biesiadnej. Dziś zespół tworzą: Janina Posturzyńska, Mirosława Woźniak, Zofia Kowalczyk, Bogumiła Hrycaj, Maria Jonik, Małgorzata Szparkowska, Stanisław Herda, Zdzisław Kowalczyk, Wincenty Bochen oraz Leszek Żukowski, kierownik muzyczny.
Jesienią ubiegłego roku zespół świętował jubileusz dziesięciolecia działalności. Były życzenia, kwiaty, wspomnienia, a przede wszystkim śpiew i dobra zabawa – dokładnie takie, jakie od początku towarzyszą „Swojskiej Nucie”. Z zespołem można się skontaktować telefonicznie – pod numerem 665 626 066.
Artykuł powstał w ramach cyklu
„Blisko Kultury z «Nowym Tygodniem» – Historia zapisana w pieśniach”,
realizowanego w ramach programu „Blisko Kultura”,
finansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
