Tych pieśni słuchała w dzieciństwie. Dziś chce je ocalić od zapomnienia

Maria Kociuba z nagrodą „Sabałowego Bajania”

Maria Kociuba od 2015 roku śpiewa w zespole „Radość” z Liszna. Jako solistka zdobywa nagrody i wyróżnienia na festiwalach folklorystycznych, także ogólnopolskich. Dawne pieśni, które pamięta z rodzinnego domu i poznaje od starszych koleżanek, zapisuje i przekazuje młodszym.

Do zespołu namówiły ją koleżanki. Po około dwóch latach spróbowała swoich sił jako solistka. Już podczas debiutu na Międzypowiatowym Festiwalu Zespołów Śpiewaczych w Werbkowicach zdobyła nagrodę dla najlepszego wokalisty.

Zamiłowanie do muzyki wyniosła z rodzinnego domu. Jej dziadek był samoukiem i grał na wielu instrumentach, m.in. na cymbałach, basie, klarnecie i skrzypcach. Mama śpiewała w chórze kościelnym, a śpiewu nie brakowało także w domu.

– Jestem z tego pokolenia, że jako dziewczynka pasłam krowy. Mnie i innym dzieciom często towarzyszyły starsze babcie, które nie nadawały się już do ciężkiej pracy. Śpiewały nam różne starodawne pieśni, opowiadały o dawnych obrzędach. Przyznam, że jako dziewczynka niekoniecznie byłam tymi opowieściami zainteresowana. Potem była szkoła, praca, dzieci i obowiązki domowe. Dopiero kiedy dzieci były już odchowane, przyszedł czas na zainteresowanie pieśniami ludowymi. Przystąpiłam do zespołu i tak to się zaczęło – opowiada Maria Kociuba.

W 2019 roku zdobyła wyróżnienie na Ogólnopolskim Festiwalu Kolęd w Puławach. Zaśpiewała „W żłobie leży” w wersji różniącej się melodią i słowami od tej powszechnie znanej.

– To kolęda, którą pamiętam jeszcze z domu rodzinnego. Śpiewała ją moja mama. Jest dosyć trudna. Konkurs miał rangę ogólnopolską, więc wyróżnienie było dla mnie bardzo prestiżową nagrodą – mówi.

W 2022 roku zakwalifikowała się do eliminacji Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym. Dwa lata później zajęła trzecie miejsce w kategorii śpiewu solowego podczas 58. Festiwalu Folkloru Polskiego „Sabałowe Bajania” w Bukowinie Tatrzańskiej. Wystąpiła też na Jesiennym Przeglądzie Twórczości Seniorów, gdzie awansowała do etapu wojewódzkiego.

Pani Maria przekazuje tradycję ludowego śpiewu młodszym. Razem z Karoliną Psujek, uczennicą Szkoły Podstawowej w Lisznie, dwukrotnie reprezentowała region w eliminacjach do festiwalu w Kazimierzu Dolnym w kategorii „Mistrz-uczeń”.

Z koleżankami z „Radości” działa również w Stowarzyszeniu Aktywnych Gospodyń w Lisznie. Podczas jarmarku w Pawłowie zdobyła Złotą Chochlę w konkursie „Tradycyjne Smaki Gminy Rejowiec Fabryczny”. Jej wypieki doceniano także w konkursach dożynkowych.

Mimo wieloletniego doświadczenia scenicznego pani Maria przed występami wciąż ćwiczy w domu. Przyznaje, że z wiekiem o głos trzeba dbać jeszcze bardziej, a trema nadal daje o sobie znać.

– Przyznam, że trema mnie gubi. Czasem koleżanki mówią, że tyle już występuję, że nie powinno być to dla mnie stresujące. Ale nadal jest. Kiedy śpiewam w zespole, wbrew pozorom wcale nie jest łatwiej. Martwię się nie tylko o siebie, ale też o koleżanki – mówi.

Pamięta występ, podczas którego zapomniała tekstu. Po chwili przypomniała sobie słowa i dokończyła pieśń.

– Kiedy już zeszłam ze sceny, jedna pani powiedziała mi, że było pięknie. Ja na to, że jak pięknie, skoro zapomniałam tekstu? Ale udało się – wspomina z uśmiechem.

Tamten występ dał jej awans do etapu wojewódzkiego.

Pieśni poznaje od starszych koleżanek, a wiele pamięta jeszcze z dzieciństwa. Szczególnie bliskie są jej te, które śpiewały mama i babcia, m.in. „Od krzaczka do krzaczka” i „Wszystko się żyto zazieleniło”. Teksty porządkuje według gatunków i przechowuje w ośmiu segregatorach.

– Pewnie gdybym zainteresowała się pieśniami wcześniej, miałabym ich więcej. Mam wiele także z moich rodzinnych stron, a pochodzę z Tomaszowa Lubelskiego – mówi.

W tegorocznym Wielkim Poście zespół „Radość” wystąpił z pieśniami pasyjnymi. Publiczność przyjęła je ciepło. Pani Maria chciałaby też przygotować koncert zaduszkowy z dawnymi pieśniami żałobnymi.

– Namawiam koleżanki na taki występ. Te pieśni są piękne, ale też bardzo smutne. Niosą też naukę. Uważam, że warto ocalić je od zapomnienia – mówi.

Chciałaby pokonać tremę i jeszcze raz zaśpiewać na scenie w Kazimierzu Dolnym lub Bukowinie Tatrzańskiej. Zależy jej też, by młodsi uczyli się dawnych pieśni i przekazywali je dalej.

Artykuł powstał w ramach cyklu „Blisko Kultury z Nowym Tygodniem – Historia zapisana w pieśniach”, realizowanego w ramach programu „Blisko Kultura”, finansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.

Bądź na bieżąco!