Agrocal z nowym, zielonym światłem od wójt

Wójt gminy Białopole wydała decyzję środowiskową dla planowanego przez firmę Agrocal przedsięwzięcia w Buśnie. Spółka chce rozszerzyć katalog przetwarzanych odpadów mających pochodzić z oczyszczalni ścieków, z których ma powstawać organiczno-mineralny nawóz. Zakład, który powstał w miejscu dawnej cegielni jest gotowy do uruchomienia produkcji, ale inwestycja budzi wśród mieszkańców kontrowersje. Obawy dotyczą m.in. smrodu, zanieczyszczenia środowiska i wód gruntowych oraz spadku wartości sąsiednich gruntów. Zaskarżona poprzednia decyzja środowiskowa została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ale Agrocal złożył od wyroku skargę kasacyjną do NSA. Przed wydaniem przez wójt nowej decyzji dwaj radni złożyli dwie interpelacje dotyczące procedowania decyzji i wskazujące, ich zdaniem, na wiele związanych z tym wątpliwości. Odpowiedź dostali już po wydaniu decyzji.

Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wójt Aneta Radomska wydała 27 lipca 2026 roku. Wójt uznała, że firma nie zamierza budować nowej instalacji ani rozbudowywać istniejącej, tylko – zgodnie z dokumentacją – zmiana ma polegać wyłącznie na dopuszczeniu do przetwarzania kolejnych rodzajów odpadów, bez zwiększania wydajności zakładu i bez zmiany technologii, więc nie było potrzeby ponownego przeprowadzania pełnej oceny oddziaływania na środowisko. Takie stanowisko zajęły Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska oraz Wody Polskie. Odmienne zdanie konsekwentnie prezentował Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chełmie, który wskazywał na potrzebę sporządzenia raportu obejmującego m.in. wpływ inwestycji na wody gruntowe, glebę, powietrze, emisję odorów, hałas, transport oraz możliwe konflikty społeczne. Opinia sanepidu nie miała jednak charakteru wiążącego.

Według decyzji do istniejącego procesu technologicznego mają trafiać zawartość piaskowników, inne niewymienione frakcje zbierane selektywnie, określane w dokumentacji jako popioły, oraz odpady ulegające biodegradacji. Roczna zdolność przetwarzania instalacji ma pozostać na dotychczas planowanym poziomie, wynoszącym maksymalnie 35 tys. ton odpadów rocznie.

W decyzji zapisano szereg warunków dotyczących magazynowania odpadów. Zawartość piaskowników i popioły mają być przechowywane selektywnie w szczelnych, zamykanych kontenerach odpornych na korozję i wilgoć. Odpady biodegradowalne mogą być magazynowane w formie pryzm o wysokości do 2 metrów, na powierzchni około 50 mkw. W celu ograniczenia uciążliwości zapachowych miejsce ich składowania ma być wyposażone w wentylację z filtrem węglowym, a pryzmy mają być spryskiwane preparatem blokującym odory.

Gmina nakazała również systematyczne kontrolowanie stanu kontenerów, magazynowanie odpadów w wydzielonych strefach zamkniętych hal oraz zabezpieczenie podłoża przed przedostawaniem się zanieczyszczeń do gleby i wód. Miejsca magazynowania mają być wyposażone w kratki odciekowe prowadzące do szczelnego zbiornika, a także w środki umożliwiające zebranie lub neutralizację ewentualnych wycieków.

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że przedsięwzięcie nie będzie wiązało się z budową nowych obiektów, wzrostem zdolności produkcyjnej ani zmianą sposobu zagospodarowania terenu. Zdaniem gminy zastosowane rozwiązania techniczne i organizacyjne mają ograniczyć możliwe oddziaływanie do terenu zakładu, a nowe rodzaje odpadów nie powinny spowodować znaczącego wzrostu emisji, hałasu ani ruchu samochodowego.

Obwieszczenie o wydaniu decyzji zostało opublikowane 27 lipca. Stronom postępowania przysługiwał 14-dniowy termin na odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie. I zapewne do SKO, podobnie jak w przypadku pierwszej decyzji, trafi odwołanie. Wskazywać mogą na to interpelacje, jakie przed wydaniem decyzji złożyli do wójt dwaj radni Rady Gminy Białopole.

Radni dociekali, odpowiedź dostali po fakcie

Jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy radni Grzegorz Zarek i Stanisław Ostrowski złożyli interpelację, w której zadali aż 48 specjalistycznych pytań dotyczących m.in. zmiany katalogu odpadów w trakcie postępowania, zakresu opinii wydawanych przez poszczególne instytucje, wpływu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na wcześniejszą decyzję środowiskową oraz ważności decyzji o warunkach zabudowy.

Radni chcieli ustalić przede wszystkim, czy wszystkie organy opiniowały ten sam, aktualny katalog odpadów. Pierwotny wniosek inwestora obejmował bowiem skratki (największe zanieczyszczenia mechaniczne, które znajdują się w ściekach), zawartość piaskowników i popioły. W styczniu 2026 roku skratki zostały wykreślone, a w ich miejsce wprowadzono odpady ulegające biodegradacji.

Z odpowiedzi wójt wynika, że pierwsze opinie części instytucji dotyczyły wcześniejszego katalogu. Po jego zmianie gmina ponownie wystąpiła do Wód Polskich i sanepidu. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska kontynuowała natomiast postępowanie na podstawie uzupełnionej dokumentacji, bez wszczynania odrębnej procedury opiniującej.

Radni pytali również, czy uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wcześniejszej decyzji środowiskowej nie podważa wydanej na jej podstawie decyzji o warunkach zabudowy. Wójt odpowiedziała, że od wyroku wniesiono skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a wykonanie uchylonej decyzji nie zostało wstrzymane. Zdaniem gminy nowe postępowanie dotyczyło wydania odrębnej decyzji środowiskowej, a nie zmiany wcześniejszego rozstrzygnięcia.

Składających interpelację interesowało również, czy mieszkańcy byli prawidłowo informowani o toczącym się postępowaniu i podejmowanych decyzjach. Według odpowiedzi wójt informacje takie były przekazywane mieszkańcom w sposób przewidziany prawem.

Wójt uznała też, że nie ma podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji o warunkach zabudowy. Jak argumentowała, rozszerzenie katalogu odpadów ma nastąpić w istniejącej instalacji, bez jej rozbudowy, zwiększenia wydajności czy zmiany technologii.

Odpowiedź na interpelację została udzielona jednak 31 lipca 2026 roku, a więc ponad trzy tygodnie po jej złożeniu przez radnych i cztery dni po wydaniu decyzji środowiskowej. Sama interpelacja – jak zapewniła wójt w uzasadnieniu decyzji środowiskowej – została jednak włączona do akt sprawy i poddana analizie przed wydaniem rozstrzygnięcia.

Agrocal mając decyzję środowiskowa i decyzję o warunkach zabudowy może ruszyć z procukcją. Firma już w ubiegłym roku przeprowadziła rekrutację pracowników.