To kolejny ważny rozdział w historii chełmskich terytorialsów. Od 1 lipca 19. Nadbużańska Brygada Obrony Terytorialnej oficjalnie weszła w skład nowo utworzonego Komponentu Obrony Pogranicza i została przeformowana w 19. Nadbużańską Brygadę Obrony Pogranicza. To nie tylko zmiana nazwy, ale także nowe zadania związane z ochroną wschodniej granicy państwa.
Przez ostatnie cztery lata mieszkańcy Chełma i regionu obserwowali, jak od podstaw powstaje jedna z najmłodszych jednostek Wojsk Obrony Terytorialnej. Dziś liczy około dwóch tysięcy żołnierzy, dysponuje czterema batalionami oraz szeregiem samodzielnych pododdziałów rozmieszczonych w Chełmie, Woli Uhruskiej, Poturzynie i Białej Podlaskiej. Teraz rozpoczyna kolejny etap rozwoju.
Naturalny kierunek zmian
Komponent Obrony Pogranicza tworzą cztery brygady WOT: 1. Podlaska, 4. Warmińsko-Mazurska, 19. Nadbużańska oraz 20. Przemyska. Ich zadaniem będzie wzmacnianie bezpieczeństwa na wschodniej i północno-wschodniej granicy Polski, współpraca z innymi służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo państwa oraz wsparcie lokalnych społeczności w sytuacjach kryzysowych.
W praktyce oznacza to rozwój nowych zdolności operacyjnych, m.in. rozpoznania, wykorzystania bezzałogowych systemów, przeciwdziałania dronom, wsparcia ogniowego i zabezpieczenia logistycznego.
– Komponent Obrony Pogranicza to ważny krok w rozwoju Wojsk Obrony Terytorialnej i wzmocnieniu bezpieczeństwa państwa. Terytorialsi służą tam, gdzie mieszkają, pracują i szkolą się na co dzień. Znają teren, lokalne społeczności i specyfikę regionów przygranicznych. Dziś te doświadczenia łączymy z nowymi strukturami, zadaniami i zdolnościami, aby jeszcze skuteczniej odpowiadać na wyzwania współczesnego środowiska bezpieczeństwa – podkreśla rzecznik prasowy WOT mjr Rafał Rylich.
To zwieńczenie budowania tożsamości
Zmiana doskonale wpisuje się w drogę, jaką nasza Brygada przeszła od momentu swojego powołania w czerwcu 2022 roku. Początkowo najważniejszym zadaniem było tworzenie struktur, szkolenie żołnierzy i osiąganie gotowości bojowej. Równolegle rozpoczęto jednak budowanie własnej tożsamości oraz nawiązywanie do historycznych tradycji polskiego oręża.
Brygada otrzymała Chorągiew Wojska Polskiego, patrona – gen. bryg. Wilhelma Orlika-Rückemanna, odznakę pamiątkową oraz historyczny proporzec I Pułku Korpusu Ochrony Pogranicza. Kulminacją tego procesu było uroczyste wręczenie sztandaru jednostki w dni Brygady tj. 31 sierpnia 2025 roku.
Nieprzypadkowo patronem został właśnie gen. Orlik-Rückemann. Był on ostatnim dowódcą przedwojennego Korpusu Ochrony Pogranicza, a już w 2023 roku Minister Obrony Narodowej zdecydował, że 19. Nadbużańska Brygada będzie dziedziczyć tradycje KOP z 1939 roku. Utworzenie Komponentu Obrony Pogranicza sprawia, że historyczne nawiązanie zyskuje również wymiar organizacyjny.
Ochrona granicy to ich codzienność
Dla żołnierzy zmiana nie będzie czymś całkowicie nowym. Od początku istnienia Brygada aktywnie uczestniczyła we wzmacnianiu bezpieczeństwa polsko-białoruskiej granicy, wspierając Straż Graniczną i inne służby. Równocześnie terytorialsi angażowali się w pomoc mieszkańcom podczas sytuacji kryzysowych, ćwiczenia z samorządami oraz działania na rzecz lokalnych społeczności.
Nowy komponent ma być również jednym z elementów realizacji programu „Tarcza Wschód”, którego celem jest zwiększenie odporności państwa na zagrożenia hybrydowe oraz wzmocnienie bezpieczeństwa wschodniej granicy Polski.
Przeformowanie 19. Nadbużańskiej Brygady w Brygadę Obrony Pogranicza oznacza więc nie tylko zmianę nazwy, ale przede wszystkim nowe kompetencje i jeszcze większą odpowiedzialność za bezpieczeństwo regionu, który od początku pozostaje jej stałym rejonem odpowiedzialności.
Wiedzą, co mają robić
Dla dowódcy 19. Nadbużańskiej Brygady Obrony Pogranicza płk. Roberta Kasperczuka rozpoczęcie działalności w nowych strukturach jest naturalnym zwieńczeniem procesu, który rozpoczął się cztery lata temu.
– Dzisiaj rozpoczynamy nowy etap funkcjonowania naszej jednostki na wschodniej granicy. Wchodzimy w struktury Komponentu Obrony Pogranicza jako wyspecjalizowana jednostka Wojska Polskiego przeznaczona do wsparcia zabezpieczenia wschodniej granicy Rzeczypospolitej. To bezpośrednie nawiązanie do naszego pierwowzoru, czyli żołnierzy Korpusu Ochrony Pogranicza – podkreśla dowódca.
Nie oznacza to rewolucji w codziennym funkcjonowaniu Brygady, lecz rozwinięcie dotychczasowych zadań.
– Dobrze wiemy, jakie wyzwania przed nami stoją, ale doświadczenia ostatnich czterech lat pokazują, że mamy gotową i sprawdzoną Brygadę do budowania bezpieczeństwa w naszym regionie. Dzisiejsze zmiany są kolejnym etapem procesu, który rozpoczął się w czerwcu 2022 roku wraz z powołaniem 19. Nadbużańskiej Brygady Obrony Terytorialnej – mówi płk Kasperczuk.
Dowódca uspokaja jednocześnie, że mimo nowej nazwy Brygada nie przestaje być formacją Wojsk Obrony Terytorialnej.
– Nadal pozostajemy częścią WOT. Nie zmienia się charakter służby terytorialnej, nadal będą prowadzone szkolenia podstawowe i wyrównawcze oraz budowany potencjał oparty na żołnierzach TSW. Zmieniamy się organizacyjnie po to, by jeszcze skuteczniej realizować zadania związane z bezpieczeństwem wschodniej granicy państwa – podkreśla.
