Sensacyjne odkrycie w kościele

Podczas kompleksowej konserwacji ołtarza w kościele pw. Franciszka Ksawerego w Krasnymstawie dokonano sensacyjnego odkrycia. W zasuwie obrazu „Matka Boża Częstochowska” znaleziono obraz „Matka Boża Bolesna”.

O kompleksowej konserwacji ołtarza w kościele pw. Franciszka Ksawerego w Krasnymstawie na swojej stronie internetowej poinformował lubelski wojewódzki konserwator zabytków. Barokowy ołtarz główny z kościoła pw. św. Franciszka Ksawerego w Krasnymstawie jest jednym z największych ołtarzy w archidiecezji lubelskiej.

Ma imponujące wymiary: 9,9 m (szerokość) na 14 m (wysokość) na 3 m (głębokość) na 16 m (obwód). Powierzchnia szafy ołtarzowej to około 250 m kw., zaś powierzchnia złoceń to około 113 m kw. Datowany jest na lata 1720-1740. – Z uwagi na wymiary ołtarza i związany z tym duży koszt konserwacji, prace konserwatorskie zostały podzielone na kilka sezonów. W 2015 r. konserwacji poddano tabernakulum, a w latach 2017-2019 szafę ołtarzową z obrazem „Św. Franciszek Ksawery” – informuje Paweł Wira, dyrektor chełmskiej delegatury Lubelskiego Konserwatora Zabytków.

Zakres prac przy ołtarzu obejmował m.in.: usunięcie wtórnych przemalowań oraz imitacji złoceń i srebrzeń, dezynfekcję, dezynsekcję, wzmocnienie strukturalne drewna, wymianę zdegradowanych elementów konstrukcyjnych; zrekonstruowanie brakujących detali snycerskich metodą dorzeźbienia; uzupełnienie ubytków gruntów; rekonstrukcję złoceń i srebrzeń zlotem i srebrem płatkowym; scalenie kolorystyczne warstwy malarskiej, zabezpieczenie przed wpływem warunków zewnętrznych.

– W wyniku przeprowadzonych prac została przywrócona pierwotna kolorystyka ołtarza głównego i tabernakulum, tj. cynober, umbra palona z wtrąceniami cynobru na brązowo-czerwonym żyłkowaniu oraz złocenia i srebrzenia karatowe – mówi P. Wira. Obraz „Św. Franciszek Ksawery” (o wymiarach 3,3 m na 6 m) ze względu na dobry stan zachowania poddano jedynie oczyszczeniu, scalono drobne ubytki warstwy malarskiej i zawerniksowano. Podczas prac dokonano też sensacyjnego odkrycia. W zasuwie obrazu „Matka Boża Częstochowska”, w zwieńczeniu ołtarza, znaleziono obraz „Matka Boża Bolesna”, typu Pieta.

Obraz ma wymiary 128 cm na 88 cm, został namalowany w technice olejnej na płótnie w XIX w. – Kompozycja przedstawia siedzącą postać Matki Bożej w ujęciu en face, trzymającą na swoich kolanach martwe ciało Jezusa Chrystusa, które bezwładnie opada ku ziemi. Stan zachowania obrazu był bardzo zły. Widoczne były liczne przetarcia i ubytki malatury oraz wykruszenia i spękania powierzchniowe warstwy malarskiej. W dolnej partii obrazu rozdarcie płótna.

Ze względu na zły stan zachowania zabytku podjęto decyzję o przeprowadzeniu zabiegów konserwatorskich w pełnym zakresie, tj. wykonanie konserwacji technicznej i estetycznej – informuje WIra. Po demontażu obrazu z ołtarza i zdjęciu z krosien wykonano wstępne oczyszczenie zabytku z kurzu i brudu. Następnie oczyszczono lico z brudu, a także usunięto pociemniały werniks. Wykonano prasowanie pofalowanego płótna na stole niskociśnieniowym oraz zdublowano obraz na nowe płótno. Uzupełniono ubytki zaprawy kitami.

Położono werniks retuszerski, wykonano scalenie kolorystyczne i zabezpieczono werniksem końcowym. Obraz nabito na zrekonstruowane krosno i zamontowano w zwieńczeniu ołtarza. Inicjatorem podjęcia prac konserwatorskich przy ołtarzu był ks. kanonik Henryk Kapica, proboszcz parafii w latach 2001-2019. Wykonawcą prac była firma „Kompleksowa Konserwacja Zabytków M. Filip, A. Filip s. c.” z Rzeszowa. Prace sfinansowano ze środków własnych parafii. (kg, fot. Lubelski Konserwator Zabytków)