Jeśli wszystkie plany uda się zrealizować, Chełm w najbliższych latach stanie się jednym z najbardziej atrakcyjnych kulturalno-muzealnie miast w Polsce. W Niedźwiedzim Grodzie właśnie powstają Centrum Kultury „Stary Młyn” i Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej, a miasto nie odpuszcza również projektu kompleksowej rewitalizacji pałacu biskupów na Górze Chełmskiej i utworzenia w nim Centrum Dialogu Kultur. Właśnie w Wieloletniej Prognozie Finansowej przewidziano na to dodatkowe pieniądze. Jeśli wszystkie trzy placówki powstaną, w przyszłości trzeba będzie sporo się nagłowić, by znaleźć w miejskiej kasie pieniądze na ich utrzymanie, bo Stary Młyn i Centrum Dialogu Kultur raczej same się nie sfinansują.
Kilka tygodni temu ruszyła przebudowa starego młyna Michalenki na Centrum Kultury „Stary Młyn”. Inwestycja kosztować będzie blisko 29 mln zł, ale w ok. 65 proc. sfinansowana zostanie z unijnej dotacji. Ma być gotowa w czerwcu 2028 roku. Niebawem rozpoczną się również prace przy adaptacji pierwszego z budynków byłych koszar carskich przy ul. Hrubieszowskiej na Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej. I etap będzie kosztował 9 mln zł, ale miasto chce zrealizować projekt w pierwotnym kształcie, który zakładał modernizację większości budynków i terenu byłych koszar przy Hrubieszowskiej, co miało kosztować ok. 180 mln zł.
Co prawda Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego cofnęło przyznaną miastu na ten cel przez poprzedni rząd dotację w takiej właśnie wysokości (sprawa o jej przywrócenie jest w sądzie), ale ostatnio wsparcie finansowe na uruchomienie i prowadzenie muzeum zadeklarowało Ministerstwo Obrony Narodowej, które placówkę w Chełmie widzi jako oddział Muzeum Wojska Polskiego (w podpisanym niedawno liście intencyjnym w tej sprawie nie padają jednak żadne kwoty).
Utworzenie obydwu placówek wiąże się jednak nie tylko z uratowaniem zabytkowych, niszczejących obiektów i wzbogaceniem oferty kulturalno-muzealno-turystycznej miasta, co niewątpliwie cieszy. W przypadku „Starego Młyna” trzeba się będzie też zastanowić nad jego późniejszym utrzymaniem (w przypadku muzeum wołyńskiego być może jest szansa, by do placówki wiele nie dopłacać).
Centrum w obiektach kościelnych
Miasto cały czas stara się również o unijne środki na gruntowny remont pałacu biskupów na Górze Chełmskiej i utworzenie w nim Centrum Dialogu Kultur. Jeśli wniosek, który właśnie jest w ocenie, zostanie zakwalifikowany do dofinansowania (są na to duże szanse), budynek pałacu oraz jego otoczenie przejdą kompleksową rewitalizację. W planach są m.in.: wymiana pokrycia dachowego, wykonanie nowych instalacji: centralnego ogrzewania, wodno-kanalizacyjnej, elektrycznej, alarmowej, wentylacyjnej i monitoringu, izolacja ścian fundamentowych i opasek odwadniających, renowacja tynków zewnętrznych i wewnętrznych, remont konstrukcji stropów, podłóg i posadzek, wymiana stolarki okiennej i drzwiowej, montaż platformy dla osób z niepełnosprawnościami oraz zagospodarowanie tarasów ogrodowych i remont fragmentów murów. Projekt pn. „Restauracja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego Miasta Chełm – Centrum Dialogu Kultur” szacowany jest na ok. 19 mln zł, z czego blisko 12 mln ma stanowić dofinansowanie z UE i budżetu państwa, a ponad 7 mln ma wyłożyć miasto.
Część chełmskich radnych ma zastrzeżenia, bo pałac nie należy do samorządu, tylko do parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, a miastu został użyczony jedynie na 10 lat dla celów projektowych, po czym ma zostać zwrócony parafii. Mimo to rada na ostatniej sesji wyraziła zgodę na dokonanie zmian w Wieloletniej Prognozie Finansowej i zwiększenie zakładanego wkładu własnego miasta w projekt o kilkaset tysięcy złotych. Jak wyjaśniał wiceprezydent Radosław Wnuk, w trakcie oceny wniosku okazało się, że prac związanych z renowacją muru, który znajduje się częściowo na gruntach komunalnych, nie będzie można sfinansować w ramach projektu i zadanie w tym zakresie musi być wykonane na koszt miasta.
Wyniki oceny wniosku mają być znane jeszcze w tym kwartale. Jeśli zostanie zakwalifikowany do dofinansowania, realizacja inwestycji miałaby ruszyć jeszcze w wakacje (przy założeniu, że bez problemów przebiegłoby postępowanie przetargowe), a Centrum Dialogu Kultur, którym ma zarządzać Chełmski Dom Kultury, miałoby otworzyć swoje podwoje z początkiem 2029 roku.
Zgodnie z obowiązującą umową użyczenia, z końcem grudnia 2033 roku miasto miałoby zwrócić obiekt parafii. Zdaniem części chełmskich samorządowców przy nakładach, jakie miasto zamierza ponieść na inwestycję z własnych funduszy, okres obowiązywania umowy powinien być dłuższy i bardziej zabezpieczać interes miasta. Urzędnicy uspokajają, że w umowie widnieje co prawda taka data zwrotu, ale są również zapisy przewidujące możliwość jej wydłużenia. Czy parafia na to przystanie i czy w przypadku wysokich kosztów utrzymania Centrum miasto w ogóle będzie się przy tym upierać? (pw)
