Rada Miejska we Włodawa, przy jednym głosie sprzeciwu (radnej Ewy Matuszyk), przyznała pośmiertnie tytuł „Primus Civis Urbis Vlodaviae” dr. Markowi Andrzejowi Bemowi – jednej z najważniejszych postaci współczesnej historii miasta.
To najwyższe miejskie odznaczenie trafia do osób, które swoją wieloletnią działalnością i zaangażowaniem w życie publiczne w sposób szczególny zasłużyły się dla rozwoju Włodawy, zdobywając przy tym powszechny szacunek mieszkańców. W opinii radnych dr Marek Bem w pełni uosabiał te wartości.
Dr Bem (1961–2023) związał swoje życie z Włodawą w 1986 roku i od tego czasu konsekwentnie budował jej tożsamość kulturową. Był etnografem, historykiem i animatorem życia społecznego, ale przede wszystkim strażnikiem pamięci o wielokulturowym dziedzictwie regionu.
Szczególne miejsce w jego pracy zajmowała historia mniejszości narodowych, zwłaszcza społeczności żydowskiej, która przez wieki współtworzyła lokalną kulturę. Dzięki jego zaangażowaniu pamięć o dawnych mieszkańcach nie została zapomniana, lecz stała się integralną częścią współczesnej narracji o mieście.
Jako dyrektor Muzeum Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego we Włodawie oraz Muzeum Byłego Nazistowskiego Obozu Zagłady w Sobiborze, dr Bem nie tylko zarządzał instytucjami, ale nadał im nowoczesny, otwarty charakter. Pod jego kierownictwem stały się one ważnymi ośrodkami edukacji historycznej, dialogu i refleksji.
Był inicjatorem licznych wydarzeń o randze międzynarodowej. Wśród nich szczególne znaczenie miały obchody Międzynarodowych Dni Pamięci o Holokauście, które przyciągały do Włodawy ocalałych z powstania w Sobiborze z różnych stron świata – od Stanów Zjednoczonych, przez Izrael, po Australię i Ukrainę. Spotkania te miały wymiar nie tylko historyczny, ale także głęboko symboliczny.
Jednym z jego największych osiągnięć była współpraca z holenderską prowincją Geldria. Jej efektem był m.in. projekt „Masterplan Sobibor”, który umożliwił rewitalizację Miejsca Pamięci, oraz międzynarodowa wystawa „Z popiołów Sobiboru”, prezentowana przez lata w wielu krajach Europy. Dzięki tym działaniom pamięć o tragedii Sobiboru zyskała wymiar międzynarodowy.
Za swoją działalność dr Marek Bem został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski – jednym z najwyższych odznaczeń państwowych.
Włodawianie znają go również jako twórcę Festiwalu Trzech Kultur – wydarzenia, które stało się symbolem miasta. Łącząc tradycje katolickie, żydowskie i prawosławne, festiwal od lat promuje dialog międzykulturowy i buduje mosty porozumienia. Dziś to jedna z najbardziej rozpoznawalnych inicjatyw kulturalnych regionu.
– To postać, która na trwałe zmieniła sposób myślenia o historii i tożsamości naszego miasta – podkreślano podczas sesji Rady Miejskiej.
Dorobek dr. Marka Bema wykracza daleko poza działalność naukową i instytucjonalną. Była to przede wszystkim misja – budowania pamięci, wspólnoty i wzajemnego zrozumienia. Pozostawił po sobie dziedzictwo, które wciąż inspiruje mieszkańców i kolejne pokolenia.
Laureaci tytułu „Primus Civis Urbis Vlodaviae”:
– 27 września 1993 r. – Tadeusz Garbaciak
– 26 marca 2004 r. – Janusz Kalinowski
– 31 sierpnia 2007 r. – ks. Józef Brzozowski
– 27 grudnia 2013 r. – Zenon Nizioł
– 23 czerwca 2015 r. – Edmund Feliks Brożek
– 25 maja 2018 r. – Mieczysław Tokarski
– 30 kwietnia 2026 r. – dr Marek Bem
Przyznanie tytułu „Primus Civis Urbis Vlodaviae” dr. Markowi Bemowi to nie tylko wyraz uznania dla jego dorobku, ale także symboliczny gest wdzięczności wobec człowieka, który uczynił Włodawę miejscem głębiej zakorzenionym w historii i otwartym na dialog. (pk)
