W tym numerze prezentujemy drugi artykuł z cyklu „Blisko Kultury z »Nowym Tygodniem« – Historia zapisana w pieśniach”. Zapraszamy na spotkanie z zespołem „Kumowianki” z gminy Leśniowice.
„Kumowianki” to zespół, który szczyci się długoletnim stażem artystycznym. Powstał w 1984 roku. Założycielką grupy była Kazimiera Bielak – przewodnicząca Koła Gospodyń Wiejskich w Kumowie. Motywacją do powołania zespołu był fakt, że okoliczne koła posiadały już zespoły śpiewacze, a dodatkowo zbliżały się dożynki gminne, które miały się odbyć właśnie w miejscowości Kumów.
Na początku zespół działał amatorsko, a panie zbierały się w szkole na wspólne śpiewanie. Pierwszy występ miał miejsce podczas dożynek. „Kumowianki” od razu podbiły serca publiczności. Początkowy skład zespołu tworzyło 14 pań: Maria Pawlak, Maria Semeniuk, Kazimiera Bielak, Maria Bulicz, Maria Bodnaruk, Alina Kołtun, Józefa Stafińska, Maria Banach, Teofila Berkowska, Władysława Kot, Krystyna Bondaruk, Emilia Kołtun, Anna Kołtun i Emilia Gaj.
Z czasem skład zespołu ulegał zmianom. W 2004 roku starsze pokolenie przekazało spuściznę w ręce młodszych koleżanek. W nowym składzie śpiewały: Jolanta Paszkowska, Elżbieta Kot, Wiesława Radzięciak, Stefania Panasiuk, Halina Semczuk, Małgorzata Szymańska, Agnieszka Rykała i Barbara Rybczyńska. Nowe „Kumowianki” debiutowały 8 marca 2004 r. podczas Gminnego Dnia Kobiet w Szkole Podstawowej w Leśniowicach.
Kierownikiem zespołu w latach 2010–2022 była Halina Semczuk, a od 2022 r. funkcję tę pełni Agnieszka Rykała. Obecnie zespół liczy siedem osób: Agnieszka Rykała, Halina Semczuk, Małgorzata Szymańska, Iwona Zalewska, Marta Szostak, Monika Porzuc i Katarzyna Michalczuk.
W programie artystycznym zespołu znajdują się pieśni ludowe i religijne. Zespół przedstawiał także widowiska teatralne: „Saga o Józku Drzewieniu” i „Pierzak Kumowski” – w duchu ludowego teatru amatorskiego. W latach 2016–2021 były one cyklicznie wystawiane w Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.
Jednak w dorobku artystycznym „Kumowianek” najwięcej miejsca zajmują stare pieśni ludowe – pieśni naszych przodków, które w sposób szczególny są przekazywane następnym pokoleniom. Na repertuar składają się lokalne pieśni będące w pamięci członkiń zespołu. Poprzednie członkinie zespołu „Kumowianki” udokumentowały wiele cennych pieśni pozyskanych od najstarszych mieszkańców miejscowości. Dzięki temu udało się zachować mnóstwo przykładów cennego, tradycyjnego repertuaru, wykonywanego także w gwarze.
Poszukiwania trwają nadal, a kierownik zespołu, Agnieszka Rykała, dokumentuje rozmowy i wywiady ze starszymi osobami. W swoim archiwum posiada wiele cennych nagrań i jednocześnie zachęca do kontaktu osoby pamiętające takie pieśni z dzieciństwa – mogą to być przyśpiewki, ballady czy pastorałki, które dla zespołu mogą okazać się prawdziwą perełką.
Członkinie „Kumowianek” zazwyczaj występują w tradycyjnym ludowym stroju chełmskim. Składają się na niego: chusta na głowę wiązana na karku, biała lniana koszula, której kołnierz, mankiety i przyramki zdobi czerwono-czarny haft. Spódnica szyta jest z gładkiego samodziału, a jej przód ozdabia biała zapaska. Okrycie wierzchnie stanowi czarna kamizelka, a zimą – duża wełniana chustka. Uzupełnieniem ubioru są sznurowane trzewiki oraz czerwone korale.
„Kumowianki” pielęgnują dorobek zespołu i tradycje swojej miejscowości. Zespół występuje podczas różnego rodzaju uroczystości, konkursów i wydarzeń okolicznościowych. „Kumowianki” mogą pochwalić się wieloma sukcesami na scenie lokalnej, powiatowej oraz ogólnopolskiej. Od początku swojej działalności zespół wystąpił już ponad 190 razy.
Oto najważniejsze sukcesy „Kumowianek”: III nagroda na XVI Ogólnopolskim Przeglądzie Zespołów i Grup Kolędniczych w Lublinie w 2026 r., II miejsce na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym w 2024 r., I miejsce na Międzypowiatowym Festiwalu Zespołów Śpiewaczych w Werbkowicach w 2022 r. oraz III miejsce na 55. Festiwalu Folkloru Polskiego „Sabałowe Bajania” w Bukowinie Tatrzańskiej w 2021 r.
„Kumowianki” nie osiadają na laurach. Z powodzeniem reprezentują gminę Leśniowice i z pewnością jeszcze niejednokrotnie zaskoczą widownię wspaniałymi występami. Jednym z planów „Kumowianek” jest wydanie płyty z repertuarem białego śpiewu. Biały śpiew, zwany też „białym głosem”, to tradycyjna, naturalna technika wokalna wywodząca się z dawnych kultur ludowych.
Agnieszka Rykała, kierownik „Kumowianek”, mówi, że każdy występ to niezwykłe przeżycie dla członkiń zespołu, któremu niejednokrotnie towarzyszy trema, jednak emocje i odczucia są tego warte.
– Występy nigdy nie są takie same. Za każdym razem towarzyszy im dreszczyk emocji i adrenalina, która motywuje nas do dalszego śpiewania – mówi Agnieszka Rykała. – Liczy się wspólnie spędzony czas w miłym towarzystwie. W zespole jesteśmy jedną wielką rodziną, pomagamy sobie nawzajem. Każda z nas ma inny powód, dla którego wybrała taki rodzaj rozrywki, jednak najważniejsza jest kontynuacja przekazanego dorobku kultury następnym pokoleniom. Chcemy zwiększać zainteresowanie muzyką ludową. Wszystkie osoby zainteresowane tego rodzaju śpiewem i kultywowaniem tradycji mogą nas odszukać na Facebooku jako „Zespół Kumowianki”. Zapraszamy do wspólnego śpiewania. Bardzo zależy nam na kontynuowaniu długoletniego dorobku naszych poprzedniczek. W 2022 roku zostałam kierownikiem zespołu, z czego jestem bardzo dumna, a zarazem wdzięczna koleżankom, ponieważ to dzięki nim wspólnie osiągamy coraz większe sukcesy. Przyznam, że jestem wymagająca pod względem doskonalenia techniki śpiewu i nasze cotygodniowe próby są bardzo intensywne. Moje koleżanki z zespołu są jednak zadowolone, gdyż wspólna praca zawsze przynosi pozytywny efekt końcowy.
Zespół „Kumowianki” spotyka się regularnie – co tydzień, we wtorki – w świetlicy w Kumowie Majorackim. Osoby, które chciałyby dołączyć do zespołu, mogą skontaktować się w tej sprawie z Samorządowym Ośrodkiem Kultury w Leśniowicach, tel. 82 567 63 33. (mo)
