Prezydent Chełma zapowiada odbudowę największego pomnika w historii miasta

Po ponad 80 latach od zniszczenia pomnika Poległych Bohaterów 7 Pułku Piechoty Legionów w Chełmie może rozpocząć się próba jego odbudowy. Prezydent Chełma Jakub Banaszek zapowiedział, że miasto podejmie działania w tej sprawie. Monument, który przed wojną był jednym z ważniejszych symboli miasta, został zniszczony, a do dziś zachowały się jedynie jego fragmenty.

Przy okazji tegorocznych obchodów Święta Wojska Polskiego prezydent Chełma Jakub Banaszek zapowiedział próbę odbudowy pomnika Poległych Bohaterów 7 Pułku Piechoty Legionów. Jak podkreślił, ma to być forma podziękowania i wyrazu szacunku dla żołnierzy Wojska Polskiego oraz nawiązanie do wojskowych tradycji Chełma.

– Żołnierze stacjonujący w Garnizonie Chełm są spadkobiercami wielu tradycji, w tym 7 Pułku Piechoty Legionów Polskich – zaznaczył prezydent Chełma.

Monument odsłonięty przez prezydenta RP

Pomnik, o którym mowa stanął na terenie koszar przy ul. Lubelskiej. Uroczystego odsłonięcia 24 września 1933 roku dokonał prezydent RP Ignacy Mościcki. W uroczystości uczestniczyli również przedstawiciele najwyższych władz wojskowych, a raport prezydentowi złożył dowódca pułku ppłk Stanisław Dąbek. Monument miał około sześciu metrów wysokości i został wykonany z szarego granitu. Zdobiły go płaskorzeźby przedstawiające żołnierzy w marszu i walce oraz orły wieńczące pomnik. Po obu stronach płaskorzeźb umieszczone były tablice z nazwiskami 15 oficerów i 275 podoficerów i żołnierzy poległych w walkach z bolszewikami. Pomysłodawcą budowy monumentu był ppłk Stanisław Dąbek, późniejszy bohater obrony Wybrzeża w 1939 roku. Przed wojną pomnik Poległych Bohaterów 7 Pułku Piechoty Legionów był prawdziwą ozdobą Chełma. Chełmianie byli z niego dumni.

Pomnik zniknął, fragmenty przetrwały

Los monumentu pozostaje częściowo niewyjaśniony. Po wyzwoleniu Chełma w 1944 roku okazało się, że pomnik zniknął z terenu koszar i pozostał po nim tylko cokół ze schodami. Według oficjalnej wersji został zniszczony przez Niemców podczas II wojny światowej. Istnieje jednak też wersja, że do jego likwidacji doszło już po wojnie, w okresie, gdy pamięć o żołnierzach walczących z bolszewikami była dla władz komunistycznych niewygodna. W latach 80. zniszczono również pozostałości cokołu. Część konstrukcji wysadzono.

Na fragmenty pomnika natrafiono ponownie w 1988 roku podczas prac budowlanych na terenie dawnych koszar. Odnalezione elementy zabezpieczono i trafiły do Muzeum Ziemi Chełmskiej. Kolejne dwie tablice odnaleziono później podczas remontu budynku komendy Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej. Ocalałe fragmenty zostały uroczyście odsłonięte 11 listopada 2009 roku na dziedzińcu Muzeum Ziemi Chełmskiej.

„Podejmiemy próbę odbudowy”

Przez lata pojawiały się pomysły rekonstrukcji pomnika. Rozważano zarówno stworzenie nowego monumentu z wykorzystaniem zachowanych fragmentów, jak i wykonanie wiernej kopii. Brak pełnej dokumentacji historycznej oraz wymagania konserwatorskie sprawiały jednak, że projekt nie doczekał się realizacji. Teraz do pomysłu chce wrócić miasto.

– W szacunku do obecnych i poprzednich Żołnierzy Wojska Polskiego podejmiemy próbę odbudowy Pomnika – zapowiada prezydent Banaszek.

Prezydent Chełma zaznaczył jednocześnie, że odbudowa nie będzie łatwa. Ze względu na brak kompletnej dokumentacji monument może różnić się od przedwojennego pierwowzoru. Pod uwagę brane jest także ustawienie go w innym, ogólnodostępnym miejscu.

– Być może Pomnik będzie różnił się detalami, ale historia 7 Pułku Piechoty Legionów zasługuje na upamiętnienie – podkreślił prezydent.

Szczegóły planowanej odbudowy mają zostać przedstawione 1 września br., w rocznicę wybuchu II wojny światowej. Dla Chełma byłaby to nie tylko rekonstrukcja przedwojennego monumentu, ale również przywrócenie jednego z ważnych symboli wojskowej historii miasta. Zachowane fragmenty pomnika, przechowywane dziś w muzeum, mogłyby ponownie stać się częścią większego miejsca pamięci.