Niebawem miną trzy lata od kiedy zapadła decyzja o zamknięciu Szkoły Podstawowej w Zaświatyczach (gmina Hanna). Prowadzona przez Stowarzyszenie Edukator z Łomży oddział Zaświatycze placówka została zlikwidowana w kontrowersyjnych okolicznościach, po kontrolach ze strony gminy i zarzutach o złym zarządzaniu finansami. Przeprowadzone w sprawie postępowania administracyjne i karne nie potwierdziły jednak, by władze stowarzyszenia i szkoły na czele ze Zdzisławem Koszutem, dopuściły się naruszenia przepisów. Co z tego, kiedy szkoły dawno już nie ma, a jej budynek w Zaświatyczach niszczeje i samorząd nie ma pomysłu na jego zagospodarowanie.
Przypomnijmy, informacja o problemach szkoły pojawiła się oficjalnie na sesji Rady Gminy Hanna 27 czerwca 2022 roku, kiedy wójt Grażyna Kowalik zapowiedziała, że samorząd musi bacznie przyjrzeć się szkole w Zaświatyczach. Wójt poinformowała wówczas, że uczestniczyła w zebraniu władz stowarzyszenia prowadzącego szkołę z rodzicami, na którym omawiano pogarszającą się kondycję finansową szkoły w związku ze zmniejszaniem się liczby uczniów i padła prośba, by mimo to samorząd nie zmniejszał dotacji oświatowej. Wójt zapowiedziała, że po odejściu dzieci nie ma możliwości prawnej pozostawienia dotacji na niezmienionym poziomie, a do szkoły została skierowana kontrola, bo „z analizy dokumentów wynika, że prezes pieniędzmi dysponował dość hojnie, choć na sesjach płakał, że musi dawać nauczycielom mniejsze pensje, bo mu się budżet nie spina, a tu okazuje się, że przynajmniej do 2017 roku przyznawał nauczycielom, zarządowi i pracownikom nagrody w postaci niemal podwójnego wynagrodzenia”.
Po kontroli, która zdaniem władz gminy potwierdziła, że gminna dotacja dla szkoły była źle wydatkowana i jej znaczna część przeznaczana była przez zarząd na nagrody dla pracowników, gmina wystąpiła o zwrot, jej zdaniem, źle wydatkowanej kwoty, dokładnie blisko 145 tysięcy zł plus odsetki, a nawet złożyła zawiadomienie do prokuratury, że w związku z wykorzystaniem dotacji niezgodnie z przeznaczeniem zarząd stowarzyszenia dopuścił się niekorzystnego rozporządzenia mieniem.
Prezes stowarzyszenia, a zarazem dyrektor administracyjny szkoły Zdzisław Koszut odwołał się od decyzji o zwrocie dotacji wraz z odsetkami do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie dokumentując, że wszystkie wydatki ponoszone były zgodnie z prawem i nie wypłacano żadnych niezgodnych z przepisami wynagrodzeń. Jego zdaniem powodem wszystkich postępowań i kontroli jest konflikt między wójt a stowarzyszeniem.
Ostatecznie sprawa przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym zakończyła się umorzeniem, podobnie jak postępowanie prowadzone przez prokuraturę, która nie stwierdziła wystąpienia znamion czynu zabronionego.
Nim postępowania w SKO i prokuraturze się zakończyły, w czerwcu 2023 roku, stowarzyszenie podjęło decyzję o zamknięciu szkoły w Zaświatyczach, z powodu spadającej liczby uczniów i nikłego zainteresowania naborem dzieci do klasy pierwszej, któremu na pewno nie przysłużył się brak deklaracji wsparcia dla placówki ze strony gminy i trwający między podmiotami spór. Rodzice zdecydowali o przeniesieniu dzieci ze szkoły w Zaświatyczach do szkół w Żukowie i Różance, w gminie Włodawa. Część dzieci trafiła też do szkoły w Hannie. Szkoła w Zaświatyczach zakończyła działalność z końcem roku szkolonego 2022/2023. Od tamtej pory budynek po byłej szkole, należący do Gminy Hanna, stoi pusty i niszczeje a samorząd nie ma pomysłu na jego zagospodarowanie.
